0 Gardados para despois

“Antes había unha Consellaría de Cultura que non daba solucións. Agora todo segue igual”

Alberto RamosAlberto Ramos | @alberto_ramos


“Antes tiñamos unha Consellaría de Cultura, pero non solucionaba nada. Agora todo seguirá igual, igual de abandonado”. Estas palabras de Antonio Durán Morris, presidente da Asociación de Actores, poden resumir  a percepción que hai no seo do sector trala supresión do departamento que dirixía Roberto Varela. A decisión de Feijóo de disolver a Consellería de Cultura, e que Educación fagocitase as súas  competencias, foi vista como un paso atrás e recibida con preocupación por parte do sector. “A eliminación supón un claro retroceso. As competencias plenas que a comunidade ten en patrimonio e en creación cultura xustifican que haxa un departamento propio”, sinala Manuel Bragado, presidente da Asociación Galega de Editores. No “retroceso” ao que se refire Bragado hai mesmo quen, cun pouco de ironía, ve o máis destacado da xestión cultural dende que o PP chegou a Xunta. “Parece que a decisión máis importante en materia cultural deste Goberno foi basicamente eliminar a consellaría”, explica Morris para resumir a xestión dos últimos tres anos.

As tesoiradas nos investimentos seguirán a estar presentes despois de varios anos de recortes e un Gaiás improvisado apañará gran cantidade dos orzamentos dedicados a cultura

Máis alá da preocupación e das críticas, ao sector non lle queda máis remedio que adaptarse a uns interlocutores diferentes e afrontar un novo escenario. Non obstante, ese escenario quizais non sexa tan novo, xa que hai varios síntomas que indican que, en moitos casos, a continuidade será a liña para seguir. As tesoiradas nos investimentos seguirán a estar presentes despois de varios anos de recortes e un Gaiás improvisado apañará gran cantidade dos orzamentos dedicados a cultura. Ademais, o máis que previsible adianto electoral limitaría a marxe de manobra dos novos responsables -Anxo Lorenzo como secretario xeral e Jesús Vázquez, como Conselleiro de Cultura e Educación- para acometer grandes cambios de futuro. “A sensación que dá é que as políticas da administración dependen demasiado da lóxica electoral e que se paralizan constantemente ante os comicios”, sinala o cineasta Jorge Coira, presidente de CREA, asociación de directores e realizadores galegos.

O conselleiro adiantou esta semana no Parlamento a súa intención de eliminar o Consorcio e de que Agadic se encargase das competencias audiovisuais

Precisamente, Coira traballa nun ámbito no que se coñece dende hai tempo o que é a parálise e a lóxica electoral. Na campaña de 2009, Feijóo comprometérase a crear un organismo único para a xestión audiovisual e eliminar así a duplicidade posta en marcha no bipartito con dous entes diferentes: a Axencia e o Consorcio. Non obstante, a promesa electoral quedou niso e a Xunta mantivo até agora unha bicefalia entre a Axencia Galega das Industrias Culturais (Agadic) e o Consorcio.  A xanela única para o audiovisual seguiu a ser unha quimera até que chegou o único anuncio destacable do conselleiro Vázquez dende que asumiu Cultura. O conselleiro adiantou esta semana no Parlamento a súa intención de eliminar o Consorcio e de que Agadic se encargase das competencias audiovisuais. Toca agora ver en que prazos se materializa a unificación. “É unha boa noticia que se centralice a política audiovisual. Agora hai que esperar a ver se funciona ben ou non”, admite Coira.

Coa túa achega fas posible que sigamos publicando novas coma esta.

Lapelas Versión despregada

Anxo Lorenzo manterá a “política de recortes”

Tralo anunciou de Vázquez, a Agadic acabará por asumir todas as competencias do audiovisual. Ese será o gran cambio que haberá no organismo que dirixe Juan Carlos Fasero. No resto das súas áreas, o sector agarda que, con toda probabilidade, o camiño que se seguirá será a continuidade. Escena Galega, asociación que engloba gran parte das compañías de teatro, xa mantivo reunións co novo secretario xeral de Cultura e a mensaxe que recibiu foi, simplemente, que haberá máis do mesmo. “Anxo Lorenzo deixou clara a intención de continuar como até agora coa política de recortes”, sentencia Salvador del Río, presidente de Escena Galega. Esa “política de recortes” vén executándoa Fasero dende que se fixo cargo da Axencia e traduciuse, por exemplo, nunha severa mingua nas axudas ás industrias culturais. Entre 2010 e 2011, as citadas axudas caeron un 35%, ao pasar dun volume total de 2.190.000 euros a 1.370.000 euros.

Máis alá das axudas, outro elemento que preocupa ao sector é o futuro do Centro Dramático Galego

A redución das axudas supuxo críticas e protestas por parte do sector escénico, que chegou a pedir en bloque a dimisión de Fasero e de Roberto Varela en máis dunha ocasión. Ademais das tesoiradas, os atrasos nos pagamentos tamén provocaron numerosas mobilizacións. A comezos de 2011, os traballadores da escena ocuparon a sede Agadic para esixir o abono inmediato das axudas atrasadas e as facturas pendentes. Neste 2012 non houbo nin mobilizacións nin ocupación, o cal non quere dicir que se pagara en prazo. As compañías calculan que faltan por saldar unha débeda dende o ano pasado que supera o millón de euros. “En funcións pode que esteamos a falar duns 400.000 euros e logo, en axudas, máis de 600.000 euros”, explica Del Río. Marzo é o horizonte prometido pola Agadic para o pagamento. 

Máis alá das axudas, outro elemento que preocupa ao sector é o futuro do Centro Dramático Galego. Cun orzamento reducido aos 400.000 euros, a súa directora Blanca Cendán viuse forzada a anunciar que o CDG pasaría todo o 2012 sen ningunha produción propia cando xa andaba a traballar cun proxecto xunto a Andrés Lima.

O sector “agradece” a sinceridade dos novos responsables

No eido musical (que tamén depende da Agadic), os representantes do sector xa tiveron unha reunión na que o propio secretario xeral de Cultura adiantoulles que o 2012 será un ano de seca total. “Lorenzo díxonos que non había un duro, que non había nada”; explica Joaquín Martínez Silva, presidente da Asociación Galega de Empresas Musicais. Nesta actitude, os representantes do sector notan un cambio. “É de agradecer, ironicamente, a sinceridade de Lorenzo ao dicir que non hai nada. Antes era diferente, antes prometíanche que todo se solucionaría. Basicamente dicíanche que facturases para adiante, que todo se amañaría”, admite.

“É de agradecer, ironicamente, a sinceridade de Lorenzo ao dicir que non hai nada. Antes era diferente, antes prometíanche que todo se solucionaría.

As empresas musicais tamén agardan que a administración abone os pagamentos pendentes. A finais do outubro de 2011 as facturas superaban os dous millóns. Ao igual que acontece no caso das artes escénicas, Cultura puxo como horizonte para saldar as débedas o mes de marzo. “Houbo xa algúns pagamentos, pero non se arranxou gran parte da débeda. A promesa é que se pagará en marzo”, explica o presidente de AGEM.

Moitas das facturas pendentes proceden do Ano da Música, que foi convocado pola consellería de Varela para seguir a estela do Ano do Libro e da Lectura. Os resultados non foron os agardados e o propio Joaquín Martínez defíneo como unha iniciativa de “boas intencións” que quedou nun auténtico “quero e non podo”. Dese Ano da Música quedaron pendentes asuntos como os Premios da Música, anunciados e que nunca se chegaron a convocar. Como tampouco se convocou, de momento e estamos en febreiro, o 2012 como un ano dedicado a algunha disciplina. Vázquez deberá decidir se segue a estela do seu antecesor nesta materia ou desistir tras un Ano do Libro irrelevante e un Ano da Música decepcionante.

“Outra oportunidade perdida para o libro”

As editoriais do país viron como a reestruturación no goberno supuxo a desaparición da Dirección Xeral do Libro, unha aventura efémera que apenas durou un ano. “É un retroceso para o libro, outra oportunidade perdida. O máis lamentable é iso: as oportunidades perdidas. Isto únese por exemplo a Lei do Libro de 2006, aprobada co apoio dos tres grupos parlamentarios, pero que non houbo aínda vontade de poñela en vigor”, sentencia Manuel Bragado, presidente da Asociación de Editores.

As editoriais -a diferenza do teatro ou a música- xa coñecen o xeito de traballar dos responsables de Cultura

A supresión da Dirección Xeral do Libro, ademais, é outro claro indicio do escaso interese e nula confianza que ten a Xunta na materia. “O libro non constituíu nunca un sector de preferencia para este goberno, un goberno que non tivo nunca un programa para o libro”, conclúe Bragado. Co novo organigrama do goberno, non parece que vaia haber moitos cambios ao respecto do apoio gobernamental. Ademais, as editoriais -a diferenza do teatro ou a música- xa coñecen o xeito de traballar dos responsables de Cultura. Con Anxo Lorenzo como responsable de Política Lingüística, as editoras viron como as axudas ao libro de texto en galego reducíanse nun 70% ao pasar de 1.050.000 euros en 2009 aos 300.000 euros que finalmente se anunciaron a comezos deste ano.

Outro recorte que xa levou a cabo o actual conselleiro de Cultura e Educación foi no ámbito da promoción exterior do libro. O investimento para a presenza nas feiras internacionais rexistra unha forte baixada ao pasar dos 270.000 euros de 2011 ao 155.000 deste ano. Tal caída provocará que o sector editorial só participará na Feira de Boloña, na de Guadalaxara e na de Bos Aires e quedará fóra de citas habituais como a Feira de Frankfurt e a do Líber de Barcelona.

Ademais, o sector do libro tamén centra a súa atención en dous elementos pendentes do  anterior equipo de Cultura. Por un lado, está a Lei de Bibliotecas que se atopa en proceso de tramitación dende hai tempo. Precisamente, o conselleiro de Cultura e Educación anunciou tamén esta semana que se seguiría adiante co proxecto. Pero pouca marxe queda para a lei, xa que todo apunta a que o adianto electoral será en outubro e ao Parlamento quédanlle poucas semanas útiles nesta lexislatura. Por outro lado, o sector tamén terá que agardar a que os novos responsables de cultura se manifesten a favor de organizar o congreso do libro para finais de ano, tal e como tiña previsto Varela. Neste senso, non hai moito optimismo. “Ten pinta que ese congreso tampouco se producirá”; lamenta Bragado.