0 Gardados para despois

Diogo Tabuada

Resistencias, emerxencias e non-lugares no Reino de España

A Aime Cesaire. A  Frantz Fannon

Nos tempos do galego, coma ti, eu era un adolescente cunha leve idea do que era xusto e o que non e unha certa intuición estética que sabía diferenciar o sórdido do honorable. Pasado o tempo, aquel lema do Fraguismo, Galego, coma ti, interprétoo agora, coa conciencia dun adulto con experiencia adquirida, coma unha sorte de marketing político maxistralmente pensado polo equipo de propaganda de Don Manuel Fraga Iribarne.

Maxistralmente pensado e maquiavélico, sen dúbida, porque todo vendedor de mitos e lendas políticas sabe que os pobos pobres e ignorantes – e a Galicia interior, onte, coma hoxe, segue séndoo – axeónllanse ante un home con poder coa mesma paixón coa que se axeonllan ante Deus ou ante o párroco parroquial ou municipal, que na Galicia profunda vén a ser o mesmo, cando menos, claro está, nos seus sectores máis tradicionalistas e conservadores. É dicir, maioritarios.

Galego, coma ti era un lema que buscaba a emotividade e a auto-identificación colectiva do pobo galego con aquel ex fascista reconvertido ao centro liberal que era Don Manuel : o ser máis bruto, maleducado e pedante memorizador memotécnico de frases latinas que nunca coñecín en toda a fauna política española, capaz de presentar con orgullo, cando era director do instituto de Estudos políticos e sociais, a aquel xurista ex nazi chamado Carl Schimitt, hoxe mundialmente coñecido coma o doutrinario teórico do estado totalitario.

Galego, coma ti, era un lema que pretendía facer sentir apelando á identidade ao mesmo tempo que conseguía facer esquecer. O resultado xa o coñecemos. Arrasou. Arrasou como arrasa o lema Galego, á miña maneira que retrata a post-moderna actitude e presentación de Don Núñez Feijoo ante as cámaras; se o Galego, coma ti insinuaba que polo feito de ser galegos todos temos algo en común e, polo tanto, os matices e as diferencias quedan a un lado, insinuaba tamén que a condición de galego de Don Manuel era máis importante que a súa condición de fascista. En contrapunto, o Galego, á miña maneira insinúa que hai tantas galeguidades coma galegos individuais e poden habitarse en base ao capricho individual de cada un. Algo así como considerar, e perdonen polo simil, que Erasmo de Rotterdam era tan home e tan humanista coma Jack o destripador, posto que o segundo tamén exerceu, ao fin e ao cabo, á súa maneira, a súa humanitas.

O discurso identitario apela sempre á emotividade. Era tan eficiente nas cidades-estado da Hélade para xerar acrítica fidelidade clánica ou hostilidade recíproca entre nós e eles como aínda o é a día de hoxe. Nada hai de novo na susodita ciencia do marketing político. Os fillos, dos nosos fillos, dos nosos fillos, dos nosos fillos, dos nosos fillos, etcétera, tamén prepararon meticulosamente a posta en escea do Faraón de quen dependía a súa manutención coma homes sabios, conselleiros ou estrategas. Dito dun modo sinxelo : en cuestions relativas á escenificación e xustificación retórica do poder das élites, absolutamente nada mudou dende que o home é home. Boa proba delo dan os estudos de historia social sobre eso que nós chamamos as civilizacions antigas á hora de facer unha exploración das múltiples formas nas que éstas manifestaban o poder, a efectos estéticos e prácticos.

No que a Galicia se refire, dende que teño uso de razón, tanto dende o discurso político periférico como dende o discurso político da capital de estado, imperou sempre o cómico mais asfixiante hábito mental de considerar que existen dous universos lingüísticos e culturais irreconciliables : o galegófono e o castelanófono. Este hábito mental non é menos asfixiante que o que considera que a galegofonía está restrinxida ás fronteiras político-administrativas de Galicia, ou que o que considera que a castelanofonía está restrinxida ás fronteiras político-administrativas do estado español

¿Pódese vivir nun non-lugar que renega e se resiste á concepción da galegofonía, da castelanofonía e da catalonofonía coma destinos únicos no universal perpetuamente enfrentados entre sí e, por se non fora pouco, restrinxidos só ás fronteiras político-administrativas do Reino de España?. Eu, humildemente, creo que sí. E é máis, considero que este non-lugar é o lugar no que poden sementarse enerxías culturais e políticas que ofrezan resistencias á sacralización colectiva de unívocos e excluíntes sentimentos culturais de pertenza no Reino de España

Eu son un habitante dese non-lugar. Nin absolutamente imaxinario, nin absolutamente real. Nin absolutamente pensante nin absolutamente sentinte. Nin absolutamente persoal nin absolutamente colectivo. Nin absolutamente confesional nin absolutamente mundano. Nin absolutamente autóctono nin absolutamente estranxeiro. Nin absolutamente filosófico nin absolutamente científico. Nin absolutamente bon nin absolutamente malo. Nin absolutamente oral nin absolutamente escrito. Nin absolutamente libre nin absolutamente determinado. Nin absolutamente móvil nin absolutamente estático. Nin absolutamente tolo nin absolutamente cordo.

Eu son, sí, un habitante dese non-lugar. Un lugar habitado pola crisis, pola dor, polo conflicto, polo berro, polo disenso, pola crítica, pola memoria, pola rabia e polo inconformismo que emana de tódalas tradicions e contemporaneidades culturais e políticas do Reino de España. Eu son nin máis nin menos que a circunstancia e o efecto dunha profundísima crisis social e civilizatoria que me obriga, como escritor, sociólogo e activista, cidadán, a comprometerme.

A veces, polas noites, soño cun lugar habitado pola serenidade, polo pracer, pola concordia, pola tenrura, polo pacto, polo agradecemento, polo amor e pola reconciliación co mundo e conmigo mesmo. Entón, de vez en cando, é cando me reencontro conmigo mesmo, cara a cara, frente ao espello da conciencia. Entón, de vez en cando, vexo ao escravo moderno que hai en min e que quere devir libre e feliz para tomar as rendas da súa vida

E volvo a comezar de novo, e así até o infinito.

Acerca de Diogo Tabuada