0 Gardados para despois

Diogo Tabuada

O país máis feliz do mundo

Ildefonso era aspirante a alcalde na miña vila. Era sensato, intelixente, discreto e moi boa persoa. Gostaba de tocar a guitarra e era amante da tuna. Non era propiamente un revolucionario, mais dicía cousas que aos votantes do cacique non agradaban moito. Facía bodas civís e, ademais, era enfermeiro. Quería que a igrexa pagase o imposto de bens inmobles. Quería que os veciños soupesen qué se facía cos seus cartos. Quería algo semellante a almas decentes no poder. Quería algo semellante a algo o máis semellante posible a unha democracia. El cría, por suposto, que era unha alma decente. A min parecíamo.

Eu quería moito a Ildefonso; tiña un sorriso que non movía moito os beizos. Era un sorriso de gorxa con ton grave e suave que facía vibrar o seu tórax e empurraba aos seus ombreiros cara arriba e cara abaixo, coma se tivese un resorte metálico dentro do corpo. Nunha ocasión levounos no seu coche a Santiago de Compostela, á asamblea da asamblea post-asamblearia re-constituínte da undécima variante do nacionalismo galego. En chegando á capital, sacou do seu casaco 6 papeletas, tantas como persoas íbamos no coche, e díxonos : – “mirade, estes son “os nosos”, botádelle un ollo e votádeos se queredes” -.O se queredes non o dixo con moita convicción.

Nas asambleas nacionais post-asamblearias re-constituíntes das décimas, undécimas ou decimosegundas variantes do nacionalismo galego máis ou menos revolucionario había de todo. Había parroquianos de toda a vida armados con empanadas de carne de coello e viño ácedo. Había universitarios con hormonas máis ou menos descontroladas armados até os miolos de pins, bandeiras e camisolas con frases super-ocorrentes e super-autóctonas : Eu nunca serei “yo”. A soberanía é o único camiño. A loita é o único camiño. A “luta” é o único caminho. Contra o capital, soberanía nacional. Na Galiza, só en galego, e un longo etcétera. Había moitas empresas de merchandishing que producían esa fraseoloxía super-ocorrente e super-autóctona. Había mestres de escola, universitarios, xornalistas, intelectuais, liberados sindicais demasiado liberados, enfermeiros, feministas a tempo parcial e completo, comerciantes das clases medias e baixas, activistas de todo con contrato indefinido.. e un longo etcétera, todos eles unidos, sempre, polo fío común dunha lingua que disque estaba a piques de desaparecer.

Sempre que algo estaba a piques de desaparecer na Galiza, a lingua, a cultura, a memoria, o territorio, a fauna, a flora, o patrimonio, a conciencia de clase, a conciencia nacional, algunha montaña, algún río, o arroz con bogavante, os berberechos ou os percebes, existía sempre unha manifestación que declamaba dramáticamente contra a desaparición integral da Galiza e dos galegos. Misteriosamente, ningunha destas cousas chegou a desaparecer de todo e empeñábanse en existir, tanto as máis tanxibles e visíbeis coma aquelas que só poden gardarse na imaxinación, paradoxalmente, coma o que son e foron : realidades esquecidas.

Quizáis o mito da inminente desaparición de todo era unha realidade máis políticamente rentable do que parecía, mais ninguén parecía disposto a matinar nisto e pedir calma á enerxía daquela dramática locomotora que declamaba a desaparición da Galiza a unha velocidade tan enfermiza coma a expansión do capital, o terrorismo de estado e a Yihad globalizada circulando por fibra óptica.

Durante cinco ou seis anos adquirín o costume de asistir a estas asambleas. Non aprendín nada, en verdade. Varons case sexaxenários seguidos por adolescentes ou maduritos que se esforzaban en imitalos adoitaban falar con ton de patriarca de tensions internas e pretéritas que me resultaban alleas por completo, mais eu o que quería era coñecer o meu país, esperando, inxenuamente, que entre todo ese balbordo de manifestacións e asambleas puidese ir elaborando algo semellante a un documental, un relato de relatos que me dese pistas para penetrar nel coma un aguia ratoneira penetra as nubes na caza dalgún roedor. Tiña a inxenua pretensión de esperar que alí podería existir o simple desexo de entender e a xenerosidade de compartir coñecimentos, mais o único que perdibín foi un feixe de consignas ideolóxicas inzadas de ansiosa emotividade.

Cando recordo estas experiencias resúltame imposible non encadralas dentro dun xénero surrealista-satírico. Recordo que adoitaba preguntarme a min mesmo que qué demo pintaba alí cando podería estar aproveitando o tempo  en calqueira outra cousa : tumbarme nos eidos do avó a ler. Nadar. Subir a pé as faldas do monte Faro. Escoitar música. Chamar a algunha amante. Escribir algún artigo. Bosquexar algún ensaio. Fumar cigarrillos de menta. Beber chupitos de xenebra. Poñer patas arriba a miña biblioteca. Mirar pola fiestra até o alborecer. Gardar o cheiro a terra mollada nun frasco. Gritar me cago en “dios” dende o penedo do garabullo. Discutir intencionadamente coa miña nai. Subir a Ribeira Sacra en bici. Debuxar un trisquel na porta da igrexa con sangue de raposo ou organizar unha procesión festiva para solteiros.

Galiza foi sempre para min unha realidade na que, canto máis mergullo o naris, máis conciencia teño do seu descoñecemento. Por algún motivo que se me escapa, xa dende adolescente, un impulso interior levábame tanto á auto-negación como á auto-afirmación; apoderábase de min un desexo moi ambivalente tanto de fuxir coma de esclarecerme, de empoderarme interpretativamente do meu entorno para poder transformalo. Sabía que Galiza era ese lugar, esa situación dende a que proxectar tódalas lecturas que me apaixoaban, ese punto de partida dende o que recibir tódalas influencias posibles para construir unha perspectiva que fose fidel ás perspectivas transmitidas pola tradición e a modernidade de noso, mais proxectándolles un espírito de crítica e reinterpretación coma instrumento de oposición ao imperialismo cultural globalizado, coma horizonte para crear un universo non domesticado polos canons interpretativos dominantes na península ibérica, en concreto, e occidente, en xeral.

Foi por entón que caín na conta de que poucos galegos sentían esta necesidade, de que a meirande parte conformábase cunha producción cultural cada vez máis americanizada e acríticamente folklorizada pola mímese da americanización cultural mesma, producindo o noso propio bollywood atlántico, mais, por suposto, sen industria cinematográfica digna de tal nome.

Caín na conta de que nos conformábamos cunha lingua sen historia e cada vez máis castelanizada, cunha modernidade líquida, ruidosa e indefinida na que cada galego podía ser galego á súa maneira, como reza a canción de Sinatra, mais sen bosquexar os contornos desa galeguidade. E así pasan, e pasan, e pasan os anos : Galiza era e sigue sendo o mellor país do mundo, cos seus programas de entretenimento, coa indiferenza de burócrata dos seus políticos, co seu folklore perpetuamente conxelado no romanticismo do século 19, coa súa linguaxe oficial saída dun exército de administrativos, cun exército de comerciais precarios percorrendo ansiosamente as novísimas autovías con novísimas ofertas, con milleiros de teleoperadoras martillando os ouvidos con novas ofertas de novos seguros, de novas casas, de novos productos, de novos móviles, de novos ordenadores, de novas excursions, de novas rutas hoteleiras, de novos apartamentos; cos seus informativos inzados de estatísticas nas que todo parece estar baixo control, coa súa ausencia de memoria colectiva, sen víctimas nin verdugos, sen víctimas que trocan en verdugos nin verdugos que deveñen en víctimas, coa súa integralmente castelanizada prensa escrita absorbendo centos de millons de euros para uso e promoción do galego, coa súa ausencia de pobres, vagabundos, prostitutas, movimentos sociais, organizacions obreiras, parados, drogodependentes e barrios miseria reproducindo novos barrios miseria, coa súa negación compulsiva dos seus conflictos e problemas, coa inexistencia da guerra global permanente nos debates dos seus tertulianos, coa súa ausencia da palabra nación nos beizos dos seus xornalistas e coa súa auto-reclusión mediática nunha burbulla na que a realidade política internacional merece catro segundos de anécdota ante trascendentes acontecimentos como a desaparición de sete vacas nunha vila lucense ou a celebración de centos de feiras históricas de relembranza da chegada e permanencia das lexions Romanas na Galiza – iso sí, sen a molesta aparición de guerreiras celtas resistindo o seu paso -.

Amordázase tamén a boca da cultura céltica do Atlántico Europeo nacida nos nosos eidos, coas súas estranas e molestas inscripcions grabadas en pedra nunha estrana e molesta lingua non idéntica ao latín, coa súa estrana relixiosidade druidica non idéntica ao cristianismo romano, temida polos Césares nos seus diarios, cos seus estranos megalitos na fronteira entre a vida e a morte non idénticos os ritos funerarios cristians, cos seus estranos círculos fronteirizos na terra indicando a soberanía das súas trebas humanas, non idénticos ás rectilíneas fronteiras administrativas tracexadas por Roma, cos seus estranos fogares circulares alzados en pedra dende a terra húmida non idénticos aos fogares romanos, coas súas propias leises e costumes non idénticas á lex e ás costumes de Roma, coa súa estrana mitoloxía e cosmoloxía non idéntica á mitoloxía e cosmoloxía cristiá.
 
Porque cal-leach, ou o gallaeciae regnum, nun latín que xa casi ninguén fala para designar a un Reino que xa casi ninguén recorda, ou Galiza, é un país feliz, moi feliz, o país máis feliz do mundo, e ren máis. Descubriu recentemente, despois da morte do dictador con voz de galiña, unha felicidade tan absoluta coma trinitaria : a eterna felicidade dos departamentos de marketing convertindo as súas solitarias igrexas románicas e desérticos paisaxes en postais para reclamo turístico, a serena felicidade dos informativos falando dos seus emigrantes con estatística e a perpetua felicidade dos centos de milleiros de automóviles tracexando neboeiros cinzentos de cor parda nas cidades.
 

Todo parece estar ben na Galiza. O único problema semella estar dentro do meu corpo, sobre todo se replico que o problema está fóra e non me pertence só a min.

Acerca de Diogo Tabuada