0 Gardados para despois

Gabriel Beceiro

Outono tumultuario na Cataluña

O equinoccio de outono chegou cheo de pérolas escolares e outras baratezas que testemuñan os devastadores efectos de legalismo ideolóxico na paifoca oligarquía que goberna en Madrid. O Consello de Ministros  vén de dar outra virada na operación Cataluña: a teoría das "manifestacións tumultárias" achanta o delito de sedición como figura punitiva  que pasaria a ser atribuida as concentracións cidadás do mércores diante da conselleria de Economía da Generalitat e o dias seguintes diante do TSJC e da Ciutat de la Justícia de Barcelona.  O cara-lavada Méndez de Vigo, ministro  "grande de España" que xurou diante a Biblia e unha cruz de ouro, acrescentaba que utilizarian "todos os medios para que se cumpran as normas dun Estado de Dereito". Entre outros, propagar o medo declarando "materialmente " o estado de excepción en Cataluña ou decretar o control dos Mossos d'Esquadra ás ordes dun coronel, irmao do anterior presidente do TC, que ditou as primeiras sentenzas contra o Procés.

A ficción do "estado de dereito", de brazo dado doutras como "pobo soberano", teñen servido para alimentar a lóxica de goberno e as prácticas políticas que serviran en toda parte na xestación dun pobo suplementar ao que está encarnado no Estado. Alén diso, o devalo dos procesos emancipatorios levou á acomodación da  lóxica do sistema oligárquico como  única realidade e  solución tamén única , o sistema que outorga á minoría  máis forte o poder de gobernar e artellar unha maioría e unha oposición espello. O resto, o que fica fora dese contexto dinástico, chámanlle "populismo". Quer como radicalización, quer como populismo, preténdense delinear formas de secesión a respeito do consenso dominante, que no estado español corresponde aos oligarcas administradores cuxa maior gloria ten sido a súa adscripción funcionarial ao Estado e a formulación dun discurso, por veces apocalíptico, que encerra o que  Jacques Rancière chama "odio á democracia", quer dicer, á turba tumultuária. Cando o significante  democracia se torna un ríxido operador ideolóxico que despolitiza as cuestións da vida pública agochando así a dominación das oligarquías estatais,  cando  fica fixada a democracia nunha forma de sociedade asimilada ao ditado das oligarquías económicas e o apetite do individuo "democrático" e do "consumidor".

Desde 2012, quen tiver fitado con atención as rebuldeiras manifestacións veciñais e familiares de millóns de persoas en todo territorio falando catalá, castelán, galego ou árabe tería reparado que a cousa ía de "natividades" e "resistencias" e non de accións  subversivas ou sediciosas. Porén, a estratexia do medo  precisa ir conformando unha estereotipa que reduza esas manifestacións a unha imaxe de radicalización que resulta contodo grotesta e desatinada. Eis o paradoxo de que non haxa suficiente policia- porque seica están na Cataluña  porlle surdina a incontrolabel e ubicua potencia de quen parece estar de xoldra e non nunha demorada manifestación política- para protexer aos asistentes da asemblea pola referendo de Podemos en Zaragoza  da agresión de centos de ultras. Porque é a creación da imaxe de radicalización quen achega o pretexto de se o goberno español non consigue impor a súa lexitimade é a causa do teimosos humores desas personiñas que atrapallan o tráfego ou ten a teimosa vontade de repartir papeletas. Porque na mofa mediática e no manifesto falsario ignórase que a democracia é antes do mais o confronto de lexitimidades e outras continxencias, esvaramentos e reviravoltas.

Apesar diso, o roteiro autoritario practicado polo goberno español precisa tipificar o exercizo sen exección de liberdade soberana como manifestación "tumultuaria" para que prevaleza a excepción do Estado e a lóxica consensual ( atada e ben atada). Segundo a lóxica xudiciaria de tipificación ex ante da radicalización conformando así a percepción e recepción do acontecimento por vir. Así, facer parte dunha mesa eleitoral, facer campaña a favor dun referendo non constitucional- mas non ilegal- ou participar na organización ou exercer o voto tórnanse actividades susceptibeis de seren delituosas e, portanto, punidas (a tipificación da desobediència e da sedición pode custar inhabilitacións, multas e presión).

Mais cando non hai máis do que unha só realidade que elidindo calquer interpretación só deixa espazo para o mesmo, quer sob a forma da sobreadaptación, quer a repetición das mesmas respostas,  o vieiro posibel é a "supplémentation politique".  Suprir ou compensar a deficiencia dunha democracia que como a española derivou nun sistema consensual para quen pouco importa que a elección popular escolar un oligarca de dereita ou de esquerda. Na contorna intelectual e mediática española o discurso dominante coincide co pensamento censitario próprio do século XIX. Por outras palabras, a individualidade é cousa da caste e das elites. Se os contrarios á independencia fosen a votar, a represión xudiciaria do goberno español ficaría en evidencia. Non é que a abstención determinara o contrario, mas fica ben á  vista o paradoxo esencial da política, o que para Rancière é disputa que se libra no interior da demokratia: "porque democracia non é unha constitución nen apenas a turba reunida mas o poder propio do que non teñen mais título para gobernar que para seren gobernados" . E como non é posibel zafarse dese poder, nós, a turba tumultuária  e barulleira somos o aquén de toda instancia de poder, a autodeterminación  alén do poder de todo estado. Porén, a grande arela da oligarquía que ten embargada a democracia española sempre foi gobernar sen pobo, o que en 2005 Rancière denominaba "gobernar sen política" (La haine de la démocratie), a visión consensual inherente á lóxica do sistema oligárquico.

Levamos tempo divagando e discutindo en medio dunha platitude binomial que obvia que a multitude mobilizada nos últimos anos non axiu por decreto ou como simples reacción defensiva. Se nalgures houber esa práctica reactiva, á xeiras e con erros incluidos (como a tramitación do dia 6 no Parlament), xa ten virado en productividade creativa. Que o que hai por detrás da lei é apenas á noción primitiva da elección que practica o goberno español como aprobación que o pobo outorga ao experto, porén a práctica pro-activa da liberdade a favor do autogoberno talvez alicerce nunha crescente comprensión de que é o Estado quen axe reactivamente pola via xudicial contra quen ten formulado a acción política como soberanía, quer dicer, como exercizo afirmativo de liberdade. Un exercizo soberano que se substancia na libre decisión de abrir a porta sen permiso.

De aí que a estratexia de sementar pánico con amezas, admoestacións, onerosas multas e tipificacións penais  teña como correlato unha espontánea afirmación democrática na rúa, un acrescento na xente da vontade de votar. Na xeira acción-reacción en que derivou a estrateixa de Rajoy respostando cada acción do soberanismo cunha acción xudicial, quen sae estragada é a división de poderes.

Remato de escribir estas liñas recén vido de unha desas concentracións "sediciosas" en Girona, con música e poesía. Non é que fora apañado in fraganti  en pleno día de paseo dominical porque levo participando nelas hai anos. Acho que estou encerellado nun  irremediabel andazo de ilegalidade.

Acerca de Gabriel Beceiro

Nado en Cedeira, é Licenciado en Filosofia pola USC e en Documentación pola UOC. Fixo estadas de filosofia contemporánea na Universidade Federal de Goiânia (Brasil) e no Instituto Camões con Yvette Centeno, interesándose polas relacións de filosofia e literatura no volume colectivo "Estética y religión: el discurso del cuerpo y los sentidos".Nos oitenta participou no parto da revista Olláparo e nos noventa en O mar de adentro (Ed.do Dragón).  Actualmente é director da biblioteca biomédica do IAS (Girona-Catalunya).