0 Gardados para despois

A Xunta quebrantou a normativa europea ao prorrogar 10 anos as concesións de autobuses

David LombaoDavid Lombao | @davidlombao


Documentos relacionados

Pau xudicial a outra medida estrela do actual Goberno da Xunta apenas un mes despois do sufrido no eido eólico. Unha tarde de finais de 2009 Raúl López, propietario de Monbús, abandonaba satisfeito o Parlamento de Galicia. Malia á abstención socialista tras unha crítica intervención que contrariou ao empresario, a maioría absoluta que o PP recuperara poucos meses antes viña de darlle luz verde á "lei de medidas urxentes para a modernización do transporte público". A norma, aprobada pola vía rápida -lectura única-, sentaba as bases para prorrogar durante unha década as vetustas concesións de transporte de viaxeiros por estrada. Ese alargamento concretouse meses despois cunha resolución que o Tribunal Supremo vén de tombar. A Xunta, di a Xustiza, pasou por riba da normativa europea con aquela decisión.

Como practicamente todas as primeiras medidas do daquela novo Goberno de Alberto Núñez Feijóo, a prórroga foi presentada como unha medida de "austeridade", e de aí a súa urxencia. O texto, admitiu daquela o presidente, fora "pactado" coas empresas, que a cambio de gozaren das concesións durante dez anos máis rebaixaban un 7% o custo do transporte escolar e, adicionalmente, se comprometían a introducir diversas melloras nos seus vehículos, algunhas inmediatas -como un novo sistema de información sobre as rutas- e outras, de maior profundidade, cun prazo de aplicación laxo, ata o final do novo período concesional. 

Competencia advertiu á Xunta de que estaba a quebrantar a legalidade europea

Apenas dous meses despois da entrada en vigor da resolución que concretaba as prórrogas, en abril de 2010, a Comisión Nacional da Competencia (CNC) advertía de que estudaba demandar á Xunta por incumprir un Regulamento comunitario do ano 2007 que entrou en vigor tres días despois da aplicación da lei urxente da Xunta, o 3 de decembro de 2009, e que limitaba este tipo de contratos públicos a 10 anos de duración. A lei galega era, polo tanto, anterior á restrición da UE, pero a resolución da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas, na altura encabezada por Agustín Hernández, era posterior. 

O Goberno galego prorrogou por 10 anos todas as liñas de autobuses de Galicia a través dunha lei urxente

Con este argumento a CNC formulou un requerimento formal ante a Consellería, que o rexeitou por "falta de lexitimación". Acto seguido recorreu a resolución da Xunta ante o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, que lle deu a razón ao Goberno galego en maio de 2012. No entanto, Competencia seguiu camiño pola vía da casación ante o Tribunal Supremo, que nunha sentenza ditada esta semana tomba a prórroga. O alto tribunal apóiase en precedentes contra prórrogas semellantes doutras autonomías -nomeadamente, da Comunitat Valenciana- para argumentar que, efectivamente, a Xunta tomou unha decisión contraria á normativa europea.

Para os maxistrados do Supremo resulta "incontestable" que, con independencia de que a lei se aprobase antes da entrada en vigor do Regulamento da UE, a prórroga non tiña "aplicación ningunha" ata a posta en marcha da resolución, que foi ditada cando a prohibición da UE xa era efectiva. "Cando se aproba a prórroga das concesións, están xa en vigor as limitacións contidas (...) no Regulamento", resume a sentenza. Ademais, mentres que a Unión "só prevé a prórroga das concesións en termos moi delimitados e como máximo pola metade do período orixinal", a Xunta ampliou as concesións ás empresas de autobuses de xeito "incondicional e por dez anos máis a todas as concesións en vigor, con independencia do seu período inicial, do período xa transcorrido e de calquera outra circunstancia".

As consecuencias

As empresas levan gozado de 6 anos de extensión das concesións sen teren que afrontar algunhas das melloras máis custosas

Neste escenario, o Supremo conclúe que a Xunta actuou dun xeito "contrario a dereito" e, polo tanto, anula as prórrogas das concesións, que chegarían na súa maioría a finais do ano 2020. Ante o pronunciamento xudicial o Goberno galego di estudar a presentación dun recurso, se ben a opción máis probable é que teña que sacar a concurso público as 129 liñas prorrogadas no seu momento e agora anuladas.

Aínda que a Xunta se vexa abocada a licitar de novo as liñas, o certo é que a sentenza chega cando restaban algo máis de catro anos para que finalizase a prórroga dunha década. Deste xeito, levan gozado xa de 6 anos de extensión sen teren que afrontar, cando menos por completo, algunhas das melloras máis custosas, caso da modernización total das frotas, xa que a norma agora anulada non as obrigaba a facelo ata, practicamente, a fin do período concesional. O que non cabe agardar, cando menos co actual Executivo, é que este novo proceso se empregue como oportunidade para reestruturar en profundidade o obsoleto mapa de liñas de autobús galegas.

Coa túa achega fas posible que sigamos publicando novas coma esta.

O PSdeG censura a "chapuza" da Xunta, unha "pataca quente para o próximo goberno"

A anulación das prórrogas das concesións dos autobuses xerou este venres reaccións no ámbito político, a comezar polo PSdeG. Aínda que na votación da lei en 2009 os socialistas non se opuxeran a ela, senón que optaran pola abstención, o seu actual voceiro en materia de transportes, Raúl Fernández, coida que a sentenza do Supremo vén de "revelar unha inmensa chapuza, unha fraude brutal" e, ademais, un problema para o Goberno que saia das urnas neste 2016.

O presidente da Xunta, di Fernández, "sitúa na ilegalidade a 129 das 145 concesións de transporte público por estrada". "Como advertíramos os socialistas -asegura- o Goberno galego fixo asumir ás empresas un engano masivo que agora terán que pagar".

Os socialistas advirten de que o conflito terá que resolvelo o vindeiro Executivo, xa que o de Feijóo "carece de tempo material" para facelo antes das eleccións

O ditame xudicial, alerta o PSdeG, chega nun momento no que o actual Goberno xa "carece de tempo material para resolver antes das eleccións o tremendo caos no que vai sumir o sector dos transportes". "Unha vez máis -reprocha- demostra a súa nula capacidade de xestión, deixando unha auténtica pataca quente que terá que asumir o próximo Executivo".

O Goberno do PP, resalta Ferández, teimou na súa prórroga malia ás "advertencias "de Competencia. "Decidiu obviar unha directriz comunitaria" e "prorrogou de forma masiva, por dez anos e sen novo concurso público", os permisos das empresas. No entanto, finalmente non houbo "nin concurso, nin prórrogas legais nin modernización da flota".