0 Gardados para despois

Ana Pontón: "Galiza precisa un cambio por hixiene democrática e o BNG está en condicións de lideralo"

David LombaoDavid Lombao | @davidlombao


DOUS ANOS DE LEXISLATURA Neste espazo Praza.gal conversa, durante varias semanas, con líderes de diversas forzas políticas a respecto da situación do país dous anos despois das eleccións galegas de 2016 e ás portas dun novo ciclo electoral

Ana Pontón leva algo menos de tres anos á fronte da portavocía nacional do BNG, responsabilidade á que chegou tras un dos períodos máis convulsos da historia da formación frontista. No ecuador dunha lexislatura que para o Bloque comezou superando o reto das eleccións galegas cun resultado maior ao augurado polas enquisas, Pontón asegura percibir "unha corrente de ilusión" en torno á organización que encabeza, á que sitúa nunha "nova etapa". Cos comicios municipais como reto máis inmediato, Pontón debuxa un país cun Goberno esgotado e un presidente que atende fundamentalmente ao seu "ego" mentres Galicia, tamén a nivel estatal, está a ser tratada "como última carta da baralla". E "cando non estás no taboleiro, non xogas a partida", ilustra.

Chegamos á metade da lexislatura. Diría que o país está mellor ou peor que daquela?
Temos que facer un balance desta case década de goberno de Feijóo, porque senón teríamos unha óptica limitada. Vexo un presidente sen proxecto de país, que cre que instalado como profeta da posverdade pode solucionar con propaganda e mentiras unha realidade con síntomas preocupantes no emprego, nos servizos públicos e no papel do país como nación sen Estado. Segue habendo emigración e precariedade, temos menos emprego que cando el chegou e nos grandes temas, Galiza está desaparecida. A única militancia de Feijóo é España e Galiza non deixa de ser un apéndice ao que non ten nada que ofrecer. Mentres, o Goberno está paralizado, sen iniciativa. Un cascarón baleiro. Por iso no BNG pensamos que é urxente dar un xiro de 180 graos e o nacionalismo é quen representa a alternativa, cun modelo no que Galiza sexa protagonista e un proxecto de país sólido.

"A única militancia de Feijóo é España e Galiza non deixa de ser un apéndice ao que non ten nada que ofrecer. Mentres, o Goberno está paralizado e sen iniciativa"

O resultado do BNG hai dous anos supuxo unha sorpresa fronte ás enquisas e tamén un punto de inflexión tras unha etapa complexa para vostedes. Como diría que está o Bloque dous anos despois?
Estamos en forma. Somos unha organización sólida, unida e cohesionada. Conseguimos xerar unha corrente de ilusión ao redor desta nova etapa do BNG e estou convencida de que se vai notar nas eleccións municipais, aínda que sabemos que hai moitas claves locais. Estamos en disposición de ofrecer unha alternativa de cambio real para Galiza. Estamos facendo unha oposición sólida e firme e, nos grandes temas, quen ten o impulso é o BNG. Algúns asuntos, como a transferencia da AP-9, se non estivese o BNG por tras nunca estarían na axenda; aproveito para dicir que as forzas estatais que estiveron a boicotear esa transferencia agora, cando hai que ir defendela a Madrid, dan un cobadazo a quen redactou e impulsou esa iniciativa. Eticamente é pouco presentable.

Cre que desta volta se aprobará? Levamos dez anos sen novas competencias e o voto neste caso non está claro.
Eu non vou facer futuribles. O que sei é que no pasado o PP votou a prol na oposición e no Goberno, en contra. E o PSOE actuou dun xeito similar. Para nós a incógnita é Podemos, que non sabemos que papel vai cumprir. Nós o que dicimos é que todo o que arrodea a AP-9 é unha estafa colectiva que aínda por riba agora está a ser vendida a cachos. Nós queremos que se aprobe a lei tal e como se rexistrou inicialmente e que iso signifique non só a transferencia, senón tamén o rescate e a fin das peaxes.

"En Alcoa a prioridade é que non se perda nin un só posto de traballo e por iso hai que parar ese desmantelamento. Os gobernos teñen instrumentos importantes para frealo"

Un dos argumentos contra ese rescate é que non sería viable. Teñen feito o cálculo ao respecto? Os que fixo o anterior Goberno de España, duns 4.000 millóns de euros, non se correspondían coa realidade nin co fixado na lei de contratos
Eu o único cálculo que fago é que o Goberno do PP tiña tres, catro ou 5.000 millóns para rescatar as radiais madrileñas. É un problema de vontade política, non de recursos. Despois de inxectar 60.000 millóns á banca quérennos facer crer que non hai recursos para unha infraestrutura estratéxica e eliminar unha barreira, un imposto por circular pola zona máis poboada de Galiza que vai directamente a unha multinacional e fai que a xente circule por vías menos seguras. Parécenos un disparate.

Pontón, dirixíndose a Feijóo durante o último debate de política xeral / Parlamento

Falando de multinacionais, Alcoa está moi presente na actualidade pola súa nova ameaza de peche, catro anos despois da anterior. Vostedes subliñan a cuestión da tarifa eléctrica, a Xunta apunta que non é viable… Pero vostedes confróntano coa situación vasca.
En Alcoa a prioridade é que non se perda nin un só posto de traballo e por iso hai que parar ese desmantelamento. Os gobernos teñen instrumentos importantes para frealo. Ao mesmo tempo é inevitable facer outra reflexión, porque o principal problema son os custos da electricidade. Como pode ser que Galiza, un país excedentario en enerxía eléctrica, asista de brazos cruzados ao escándalo de que pechen empresas polo prezo da enerxía? A decisión de como son as tarifas é política; o exemplo témolo coa tarifa vasca. Non é só que exista, é que o Goberno de Sánchez acaba de mellorala e acaba de validala a Comisión Europea. A tarifa galega evitaría situacións como a de Alcoa e rebaixaría a factura á xente.

"É importante que a comisión de investigación sobre a sanidade sexa un espazo para dar voz ao sufrimento que causaron os recortes"

No ámbito parlamentario vostede comenta que non é doado facer ver o traballo da oposición. Veñen de pactar co resto da oposición a apertura da comisión de investigación sobre os recortes na sanidade. Que agardan dela, aínda sabendo que o PP conta con maioría absoluta tamén na propia comisión?
Primeiro, significou a visualización dun problema moi importante que estamos tendo neste país co desmantelamento e privatización da sanidade, que sufriu moito durante a crise e ese deterioro cada vez é máis perceptible na vida das persoas. Tamén hai un detonante, que é que morra unha persoa nun centro de urxencias porque non había para atendelo un médico que tiña que estar contratado e despois de que o persoal dos PAC alertase de que calquera día ía haber unha desgraza en Galiza. Lamentablemente, esa desgraza ten nome propio, que é o de José Manuel Brey Brea e como sociedade non podemos aceptar como normal que iso pase, temos que poñer todos os medios para que iso non pase. Esperamos esclarecer as circunstancias da morte de José Manuel Brey na Estrada e que a comisión sexa un golpe na mesa para poñer fin aos recortes e ao deterioro da sanidade pública.

Diante desta comisión, como da reformada lei de saúde, Xunta e PP respondéronlles con moita intensidade. Afirman que as súas críticas se basean en mentiras…
É curioso que sindicatos, colexios profesionais, plataformas, asociacións de doentes… Todo o mundo mente agás o PP, que xa sabemos que se caracteriza por ser un fiel defensor da verdade. Non creo que todo o país denuncie recortes sanitarios por mor dunha mentira da oposición. Pero, en fin, é propio dun Goberno presidido polo profeta da posverdade.

"En certos momentos sentín que algunhas forzas políticas se trabucaban de adversario no debate parlamentario e creo que iso é un erro, porque estamos aquí para construír un proxecto en positivo para este país e temos que ser capaces de xerar un cambio na Xunta"

Cre que este acordo serve para facer ver que nalgúns asuntos fundamentais existen acordos entre a esquerda parlamentaria?
Na oposición hai forzas políticas diferentes, con visións e proxectos políticos distintos. Pero tamén temos capacidade de diálogo e elementos en común que nos preocupan, como ten o resto da cidadanía. E un deles é a defensa da sanidade. Penso que moitas persoas sentiron que aí estabamos a tirar por un tema sensible e agradecen ese xesto. É importante que a comisión sexa un espazo para dar voz ao sufrimento que causaron os recortes e a xente vexa que hai alguén que os escoita. O proceso pode ser moi interesante como caixa de resonancia do sentir social sobre o que está pasando na sanidade. Non confío tanto nas conclusións porque dá a sensación de que o PP xa as ten escritas.

Sobre eses acordos e relacións entre a oposición vostede repetiu en varias ocasións durante a lexislatura que non se ía confundir de inimigos. Cre que outras forzas si o fixeron?
Non vou reescribir o pasado. Si sentín en certos momentos que algunhas forzas políticas si se trabucaban de adversario no debate parlamentario e creo que iso é un erro, porque estamos aquí para construír un proxecto en positivo para este país e temos que ser capaces de xerar un cambio na Xunta de Galiza. É fundamental poñer en marcha unha alternativa sólida e tamén digo, coa mesma clareza, que quen dá garantías de que iso sexa así é o BNG. Nós estamos en condicións de poder liderar ese cambio para que as cousas vaian a mellor en Galiza.

Coa túa achega fas posible que sigamos publicando novas coma esta.

"Que en Galiza hai unha identidade nacional forte é palpable; se explicamos en que consiste ter máis poder político, a xente vaino preferir"

Pontón, dirixíndose aos asistentes á manifestación do BNG polo Día da Patria / BNG

No debate de política xeral vostede aludía a necesidade de maior soberanía para abordar este e outros problemas, como os dos prezos do leite ou os combustibles. Na Galicia de 2018 cales son as vías para incrementala, alén de que manexen outros horizontes estratéxicos? Esgotar as competencias do actual Estatuto, unha reforma estatutaria?
Evidentemente, o BNG ten un horizonte estratéxico claro, que é o noso recoñecemento como nación coa posibilidade de exercer a autodeterminación. Pero ese é un camiño que temos que andar. Neste momento temos que ser capaces de romper coa dependencia política para que as decisións máis importantes para a vida deste país non se tomen a centos de quilómetros, en moitas ocasións en contra dos nosos intereses. Unha fórmula para cambiar ese guión pode ser sentar nun relatorio no que poñamos sobre a mesa as nosas alternativas. A nós interésanos ter competencias sobre enerxía, sobre os aeroportos, de planificación económica… E, dende logo, o control dos recursos económicos a través dun modelo de concerto económico, cunha facenda galega que recade todos os impostos que se xeran en Galiza. Facemos o cálculo de que o Estado recada moitos impostos que non figuran no sistema de financiamento e cada ano perdemos máis de 3.500 millóns de euros. Este é un debate que, como un país rico, temos que dar porque temos que mover os marcos.

Cre que o contexto político é proclive a un incremento de apoio ao soberanismo en Galicia?

"Galiza está desaparecida no acordo de orzamentos do PSOE e Podemos,"

Depende de como deamos os debates. Estou convencida de que a maior parte das galegas e galegos, se lles explicamos en que consiste ter máis poder político, van preferir que tomemos as decisións políticas aquí e non a centos de quilómetros. Que hai unha identidade nacional forte en Galiza é algo moi palpable; de feito, os discursos doutras forzas políticas acaban referenciando nun feito diferencial galego. Nós queremos dar un paso, seguir ampliando base social e electoral. O nacionalismo demostra con feitos que ten un proxecto transformador que mellora a vida das persoas. Pero tamén por hixiene democrática e mesmo por necesidade cultural e lingüística, porque estamos vendo que en moitos aspectos o país está a nos caer. Que temos unha ferida aberta. Teño a certeza de que o cambio vai vir da man das forzas políticas coa cabeza e o corazón en Galiza, estámolo vendo estes días na política estatal, por exemplo no acordo de Orzamentos entre o PSOE e o Grupo Confederal de Podemos, onde está En Marea. É un acordo con aspectos positivos do punto de vista social e outros, con enunciados moi propagandísticos. Pero é que Galiza está desaparecida e ese é o esquema máis vello da política.

O contexto político tamén está moi atravesado polos acontecementos en Catalunya, tamén en Galicia. Iso favorece ou atranca o avance do soberanismo? É un debate tamén moi atravesado polo medo.
Estamos asistindo a unha campaña moi forte de criminalización do nacionalismo e do soberanismo por interese político e económico. Por que se ataca tanto a un movemento que pon en cuestión o réxime do 78, que cuestiona a monarquía e por primeira vez tenta que se poida exercer o dereito de autodeterminación, que é un dereito democrático? No fondo, o que están defendendo PP, PSOE e outras forzas son grandes grupos empresariais que precisan do Estado como ferramenta para esquilmarnos. Todo o que emerxeu co caso Gürtel, e non só, demostra que o Estado centralista é fundamental para manter unha política económica en contra das maiorías sociais. Hai que ver máis alá da política do medo e ver que por tras dese proceso hai oportunidades de cambio para a maioría social.

O reto electoral máis inmediato son as eleccións municipais e vostedes hai poucas semanas presentaban Pontevedra como o seu emblema nese ámbito. En anteriores eleccións municipais o BNG mellorou os seus resultados, nalgúns casos amplamente, alí onde gobernaba; mentres, custoulle máis ou retrocedeu onde era oposición. A que o atribúe?

"Onde gobernamos demóstrase con moita potencia que temos un proxecto transformador alternativo, ata o punto de ser referencia internacional"

Onde gobernamos demóstrase con moita potencia que temos un proxecto transformador alternativo, ata o punto de ser referencia internacional nos debates máis importantes que está a haber sobre modelos de cidade, como a mobilidade, os servizos ou a configuración do espazo público como dereito cidadán. Iso é un orgullo e non só en Pontevedra, porque tamén o fan outros concellos do BNG unidos por un fío, que é ter un proxecto nacionalista. Nas eleccións pasadas estabamos ante un ciclo electoral diferente do BNG e tamén nun ciclo político diferente, onde se moveu o taboleiro e nós tiñamos feblezas e iso agudizouno con resultados moi malos como puideron ser Vigo e Ourense. A partir de aí, penso que nesta nova etapa imos ser capaces de recuperar pulso electoral nas cidades e de ter un bo resultado nas eleccións municipais se facemos un bo traballo.

No ámbito municipal tamén cogobernaron dúas deputacións. Que balance fan, alén de expresar a vontade de baleiralas de competencias?
Nós pensamos que o mellor que se pode facer coas deputacións é suprimilas, porque non teñen sentido e están absolutamente inadaptadas á realidade galega. Pero creo que temos motivos para estar relativamente satisfeitos do traballo que estamos a facer nas deputacións; sobre todo, porque conseguimos poñer en marcha un modelo que pon fin ao caciquismo, que é o dos plans únicos para distribuír recursos de maneira igualitaria entre os concellos, con criterios obxectivos. É unha mágoa que o PP, que defende ese modelo na Coruña e Pontevedra e o propuxo en Lugo non o aplique en Ourense e sigamos tendo esa dinastía familiar cunha estrutura caciquil.

Faltan dous anos para as eleccións galegas. Diría que o rival a bater vai ser Alberto Núñez Feijóo?
Feijóo dixo que só se ía presentar dúas veces e vai polo terceiro mandato, síntoma do valor da palabra do presidente. Eu teño a sensación de que todo isto é para maior gloria do seu ego, que cada vez é maior. O importante en política é para que serve o que se fai e penso que Feijóo foi o peor presidente que tivo este país. Feijóo representa o pasado e a alternativa real e o futuro represéntaa o BNG.