“A fortaleza dun espírito mídese por canta verdade é capaz de soportar”. Friedrich Nietzsche.

"Que é o roubo dun banco comparado coa fundación dun banco?"  Bertolt Brecht

Haberá quen coide que o medo é cousa de tempos idos, de lobos que ouvean nas devesas ou de luces que bailan nos esteiros por culpa da Santa Compaña. Pero non, o pavor de hoxe non ten nada de sobrenatural: é un medo de encargo, con factura e IVE, nado nas sombras de pazos onde certas estirpes aínda gardan a chave de vellos privilexios. Ese capital consolidado montou unha botica do pánico onde non se despachan herbas para a dor de corazón, senón pílulas de inquedanza para que a xente do común se peche con sete chaves e non vexa para onde non debe.

O Recadeiro e o Xogo dos Trileiros

Nesta engrenaxe, o político non é un erro do sistema, senón a súa propia razón de ser. O político actúa como se fose o recadeiro; un capataz que goberna a facenda para un amo que nunca pisa o barro. A súa misión é a estratexia da distracción, un auténtico xogo de trileiros onde o político move os vasos co beneplácito entusiasta da concorrencia. O pobo queda pampo mirando o movemento das mans, mentres o Consello de Administración (o verdadeiro "Amo") asina a folla de ruta que entrega o noso a mans privadas. O recadeiro é o pararraios necesario para que a maquinaria do capital non se manche co sangue dos desposuídos. Esta é a Superestrutura política e mediática que traballa arreo para manter intacta a Base dos beneficios privados.

A Saca Sen Fondo do Cunqueiro: Unha Hipoteca de 470 Millóns

O neoliberalismo aprendeu hai tempo que hai que aplicar a anestesia da gradualidade. O exemplo máis claro é o Hospital Álvaro Cunqueiro: vendéronnos a construción dun hospital público cando en realidade tratábase dunha hipoteca que nos custou un exceso de 470 millóns de euros. Unha fariña que daría para erguer dous hospitais públicos de lei e de sobra para as súas necesidades. Pero o negocio non para aí: cada ano pagamos un canon de 75 millóns de euros á empresa concesionaria. Cun só ano dese "alugueiro", poderíase dar traballo a 1.500 médicos ou construír 15 centros de saúde de estrea. O negocio non é casual nin anónimo. Mentres unha prima do recadeiro xestionaba o mando de áreas sanitarias clave dende a administración, a irmá do mesmo recadeiro ascendía na estrutura directiva da empresa que se facía con contratos millonarios. É a arquitectura do roubo: Abanca e as construtoras levan o grao mentres a parentela (directa ou colateral) factura millóns, e nós quedamos coa palla de nacer e morrer nun modelo deseñado para a ganancia duns poucos. 

O Magacine do Medo: Crear Coitas para Vender Alarmas

Nesta engrenaxe, a televisión das mañás é o Aparello Ideolóxico que crea problemas para vender solucións. O seu último gran éxito é o mantra da okupación: unha teima social prefabricada que, polo menos en Galicia, é unha mentira de vulto. Pero a televisión non informa, amola a razón activando o medo emocional: queren que o vello da aldea ou o veciño do bloque vivan abraiados pensando que lles van pillar a casa mentres baixan polo pan.

A coreografía é cumprida: mentres no programa falan da "invasión okupa" con música de desacougo, no primeiro descanso enchen o ollo coa publicidade dunha empresa de alarmas. O magacine convértese no "infomercial" máis longo e sofisticado do mundo: métenche o virus no primeiro bloque para venderche a vacina no bloque publicitario. É a estratexia emocional de Chomsky levada ao consumo: fabricar o pánico para que aceptemos que Eulen (a empresa que conta coa irmá do "Recadeiro" na súa dirección rexional), poña vixilantes e outras cousas que nos custan 90 millóns de euros a conta do erario público.

E como o monte sempre arde a conveniencia, o apagado de incendios tamén entrou na poxa. Aquí o negocio xa non está na terra, senón no aire: o lume combátese con helicópteros privados que facturan por "hora de voo". Sae moito máis rendible xestionar a labarada que previr o lume, porque unha hélice parada non produce dividendo. Sae moito máis barato pagar un vixilante para asustar pantasmas que contratar o médico que nos dea a saúde.

A Colonización do Cotián: Da Billa á Raia Azul

Pero o saqueo é miúdo e constante. As raias azuis que manchan as nosas vilas son o imposto revolucionario dunha rúa privatizada. O subsolo, que era de todos, hoxe é un aparcadoiro de pago e a auga da billa está en mans privadas, convertendo a sede nunha oportunidade de negocio para o IBEX-35. Onde antes había cidadanía, hoxe hai un tique de zona azul e un contrato de seguridade privada. Dito coa fel de quen sabe que a anestesia neoliberal funciona por etapas: uns usan a vaselina e outros non.

Pero a ambición do Recadeiro non se detén no asfalto da zona azul nin nas cámaras e vixilantes de Eulen; o seu proxecto de liquidación apunta agora aos elementos mesmos da vida, convertendo a xeografía nunha folla de cálculo. Onde o común ve paisaxe, el ve un taboleiro de Monopoly; onde nós bebemos, el busca dividendos. Hoxe, a auga que brota do noso subsolo xa non nos pertence: está vampirizada por contratos de trinta anos que converten a nosa sede nunha conta de resultados para o IBEX-35. 

E o vento, ese aire bravo que sempre foi o alento de Galicia, está a ser cercado por unha estratexia de colonización eólica que planta aceiros enriba de brañas e aldeas sen deixar máis que o ruído. Producimos enerxía para alimentar os nosos veciños mentres o recibo da luz nos queima as mans, e todo co beneplácito dese comercial do pobo que facilita a barra libre mentres as portas xiratorias xa agardan por el. O aire, a auga e a terra entran na poxa directa mentres o monte arde a conveniencia, deixando claro que para o Amo o noso patrimonio non é máis que un residuo que hai que monetizar antes de que a xente esperte. 

Reductio ad Absurdum: A Poxa Directa

Se o político é un simple intermediario que encarece o produto, pregúntome: non sería mellor que pasemos á Poxa Directa? Que cada catro anos votemos directamente polo logotipo: Eulen para vixiar as casas que ninguén okupa, Abanca para cobrar o tributo do hospital que non é público, e o da empresa dos helicópteros privados para mirar como arde o monte mentres corre o taxímetro do aire. Aforraríamos o soldo dos recadeiros e habería claridade: cando menos saberíamos de que man é o peto que nos busca as moedas.

Porque ao ritmo que imos, se o porco de Camba voase, faríao con publicidade de alarmas no lombo, o son de "hora de voo" nas súas ás e un tique de zona azul no fociño, mentres un "comercial do pobo" nos explica, moi paseniño, que o aire tamén hai que vendelo fóra para ser "máis eficientes".

E así andamos, entre o recado e o latrocinio, agardando a que o Amo nos dea permiso para queixarnos, mentres lle damos as grazas ao Recadeiro por deixarnos pagar a nosa propia soga, iso si: en cómodos prazos con cargo ao canon. Porque ao final, a maior vitoria deste poxigo non é que nos rouben o común, senón que nos fagan crer que, sen eles, as pantasmas entrarían pola porta. 

Somos ou non somos americanos?