A realidade galega de hoxe non se entende se non deitamos o ollar máis alá do brillo de escaparate. O que hoxe chaman a Galicia-Selfie non é máis que un invento, un engano que nos quer vender a moto mentres nos deixan as canastras baleiras

A realidade galega de hoxe non se entende se non deitamos o ollar máis alá do brillo de escaparate. O que hoxe chaman a Galicia-Selfie non é máis que un invento, un engano que nos quer vender a moto mentres nos deixan as canastras baleiras. Como historiador, dóeme o lombo de ver como transformamos unha nación con memoria nun escenario de cartón-pedra, un chuchamel para o que vén de fóra mentres os da casa ficamos de parvos, mirando como quen ve chover. O que está a pasar en Redondela non é un caso illado, é o síntoma dun mal que percorre o país de norte a sur: a submisión do territorio ao algoritmo do turismo de masas, un negocio onde o noso pobo parece andar sempre ao que cae.

Todo empezou con Vázquez Portomeñe, que tivo a idea de empaquetar o Camiño como se fose un produto de feira, e seguiu con Suso Pérez Varela, que sabía ben como vender a burra e non daba puntada sen fío. Pérez Varela foi o gran resucitador do negocio, o que encheu o país de concertos foráneos e luces de neón mentres aquí, na terra dos viadutos, iamos converténdonos nunha Santa Compaña de zapatilla. Este modelo, nado nos despachos e exportado a cada concello, tratou a Galicia como unha franquía en lugar de tratala como un fogar, pondo o carro diante dos bois ao priorizar o negocio antes que a vida.

Se Wenceslao Fernández Flórez levantase a cabeza, non daría crédito. No seu Bosque Animado, a Santa Compaña era unha presenza que impoñía un silencio sagrado, unha fita de ánimas que unía o mundo dos vivos co dos mortos. Hoxe, esa fraga espiritual foi tallada para facer o deseño de xardín dunha Galicia para turistas. No lugar das ánimas corre unha procesión de mochilas de marca: unha estantiga de plástico que xa non busca a alma das cousas, senón o storytelling da imaxe rápida. É a industrialización do noso xeito de ser: onde antes o bosque tiña misterio, hoxe só hai un fondo para o teléfono.

E mentres o visitante sae na foto, o veciño ten que marchar porque o prezo da vivenda está polas nubes e a vila vólveselle allea. Pero esta agonía non ten por que ser o noso destino deica o fin do mundo. Fronte a este modelo de paso, cómpre artellar un turismo de permanencia e valor engadido que sexa extensible a toda a xeografía galega. Non necesitamos máis recordos de plástico nin andar de herdeiros da miseria, senón políticas nacionais que obriguen a que o beneficio de ser un destino global reverta directamente na rehabilitación de vivenda para que os mozos de Redondela, de Pazos ou da Mariña lucense poidan habitar a súa propia historia. A verdadeira modernidade non é o check-in, é ter onde caer morto con dignidade: o dereito ao teto.

Esta praga non é só nosa, dos da ría de Vigo. Ollamos para Santiago de Compostela, a meta deste gran negocio, e vemos como os composteláns comezan a estar fartos de tanto turisteo

Esta praga non é só nosa, dos da ría de Vigo. Ollamos para Santiago de Compostela, a meta deste gran negocio, e vemos como os composteláns comezan a estar fartos de tanto turisteo. A zona vella hoxe é un comedor xigante de comida rápida; os veciños alí tamén botan o peche porque a súa propia casa se volveu un parque temático onde xa ninguén pode vivir de verdade entre tanto recordo de plástico e tanto take-away. O espertar de Compostela, onde os veciños xa se organizan para dicir "xa abonda", debe ser o noso espello e o motor dunha fronte común galega. O triunfo do branding sobre a ética ten un antídoto: a soberanía local e o orgullo de ser pobo, e non un monicreque para o decorado.

A miña tese é un aviso para navegantes, pero tamén unha folla de ruta para un país que non quere desaparecer nin quedar para vestir santos. A verdadeira modernidade non é un récord de peregrinos nin que Vigo brille máis que os satélites de Elon Musk. A modernidade é que a xente de Redondela e Pazos non mingue máis

Dinnos que o turismo é o progreso. Din que isto é o turismo intelixente, pero os datos dan ganas de chorar e fan que a un se lle caia a alma aos pés. Redondela, xunto con Pazos de Borbén, son hoxe os únicos concellos de toda a área metropolitana que perden poboación. Sofren esa agonía que cantaba Luís Pimentel: imos camiño de ser un pobo minguante. As nosas comunidades esmorecen mentres nos venden o espectáculo culinario da nosa propia miseria. O modelo de Pérez Varela e Portomeñe non trouxo vida, trouxo paso. Pazos e Redondela están quedándose baleiros, sen xente de raíz mentres o centro se converte nun decorado de co-living. Porén, estes datos non son unha fatalidade nin caeron do ceo, son o resultado de priorizar o escaparate sobre a lareira. Refacer o tecido demográfico esixe un pacto galego polo territorio: menos luces de neón en Vigo e máis solo industrial e servizos públicos que fagan que vivir nunha vila non sexa un un querer e non poder, senón unha escolla digna.

E para rematar de amañalo, temos o caso da Illa de San Simón. Dende a costa de Redondela ollamos para esa illa que foi campo de concentración, lugar de martirio e dor, e o que vemos hoxe é un escenario para facer postureo e eventos de networking. Converter o horror nun produto lixeiro para que o turista non se asuste é a maior das desmemorias e un insulto á historia de Galicia que clama ao ceo. Cando o pasado se converte nun fondo instagrameable para un brinde, o simulacro xa nos gañou a partida. A nosa memoria non é unha peza de museo; é un músculo que hai que exercitar e limpar o sacho cada día para que non o coma a herba. Recuperar San Simón é un deber moral para con toda Galicia: debe ser un centro activo de pedagoxía ética que obrigue ao visitante a baixar o móbil e escoitar o peso do noso pasado.

A miña tese é un aviso para navegantes, pero tamén unha folla de ruta para un país que non quere desaparecer nin quedar para vestir santos. A verdadeira modernidade non é un récord de peregrinos nin que Vigo brille máis que os satélites de Elon Musk. A modernidade é que a xente de Redondela e Pazos non mingue máis, que non sexamos as criaturas pequenas dun poema esquecido mentres outros fan o check-in nas nosas casas. Galicia debe decidir se quere ser a dona do seu futuro ou o decorado de paso nunha foto que alguén borrará en canto cruce os viadutos. Galicia non está en venda porque non é un obxecto, é un proxecto vivo e compartido. É hora de que os viadutos deixen de ser pontes para a emigración e se convertan nos alicerces sobre os que reconstruír, entre todos, a nosa casa común.