"Os heroes clásicos reflectidos nos espellos cóncavos dan o Esperpento. O sentido tráxico da vida española só pode darse cunha estética sistematicamente deformada." 

Ramón María del Valle-Inclán (Luces de Bohemia)

Iker Jiménez, Ana Rosa Quintana, Susana Griso e os seus acólitos escenifican tódalas mañás ou algunhas noites, quinquenio tras quinquenio, non é un servizo público; é o esperpento en estado puro, un modelo de negocio baseado en vender a nosa propia sombra a prezo de ouro

Se Valle-Inclán levantase a cabeza e sintonizase este modelo de televisión de rastro e purpurina, estou seguro de que non escribiría Luces de Bohemia, senón A Santa Compaña da Lousiña. O que, ao meu xuízo, Iker Jiménez, Ana Rosa Quintana, Susana Griso e os seus acólitos escenifican tódalas mañás ou algunhas noites, quinquenio tras quinquenio, non é un servizo público; é o esperpento en estado puro, un modelo de negocio baseado en vender a nosa propia sombra a prezo de ouro. Un entroido de máscaras onde a ignorancia se disfraza de sabedoría e o medo acompáñase de bombos e pratos para que ninguén se decate de que a orquestra toca mentres se afunde o Titanic, pero usando de instrumentación latas baleiras.

As Carpideiras do Almorzo

Desde que nos erguemos da cama, o televisor convértese nunha feira de gando humano. O modelo matemático é exacto: Susana, Ana Rosa e Iker non informan, pastorean a nosa ansiedade. Son, metaforicamente falando, carpideiras de luxo que manexan a sucidade cunha asepsia de quirófano que mete medo. Buscan a mancha no mantel, o okupa imaxinario e o monicreque do día para que, mentres tomamos o café con leite, sintamos que todo é unha beirarrúa ou unha canella escura sen saída.

Neste altar matinal nunca faltan os que presentan como sumos sacerdotes do crime, personaxes que viven da visceración emocional, como Nacho Abad. Son os encargados de debullar a traxedia máis amarga coma quen conta os garavanzos dun cocido, recreándose no detalle escabroso mentres a cámara fai un zoom dramático sobre unha bágoa. O seu papel parece convencer ao persoal de que o mal non é unha circunstancia social, senón un monstro que axexa desde a porta do veciño.

Como peza mestra, o Doutor José Cabrera. O médico forense circunspecto, o home que parece que dorme nun ataúde vampírico para estar listo ao amencer, encargado de darlle verniz de ciencia á parvada. Se Cabrera pon esa cara de ver a morte nos ollos, o fume que venden as madres superiores xa parece un incendio real. É a autopsia do morbo disfrazada de saúde informativa.

A Nave que non vai a ningures

O modelo matemático é exacto: Susana, Ana Rosa e Iker non informan, pastorean a nosa ansiedade. Son, metaforicamente falando, carpideiras de luxo que manexan a sucidade cunha asepsia de quirófano que mete medo

Antigamente, o misterio en España tiña unha dignidade que estes trafegantes nin cheiran. Pero onde a luz fixo limpeza de espectros, este modelo televisivo plantou un novo tipo de escuridade: o Cuarto Milenio, ou Quinquenio, que xa non sei eu que medida de tempo é nesta dimensión onde o reloxo sempre marca a hora do pánico. Iker Jiménez é o chamán de quita e pon, un Carlos Castaneda con brillantina que nos receita unha aiahuasca de garrafón para que vexamos voadores onde só hai miseria. Se o aprendiz de bruxo de aquí falaba de deter o mundo, Iker acelérao cunha batedora de paranoia.

Rodéase dunha tropa de secundarios que parecen saídos dun pesadelo de Homer Simpson. Temos ao Coronel Pedro Baños, o militar conspiranoico que ve ataques bacteriolóxicos nun campo de nabos, e a Enrique de Vicente, o profeta de enciclopedia barata que che explica o horóscopo galáctico con ollos de posuído, como se levase tres tripis caducados desde a era de Acuario. E por suposto, Javier Sierra, o encargado de darlle unha pátina de prestixio literario ao delirio. Sierra é o anxo que che debulla o "evanxeo" segundo san Apócrifo para que a música de latas baleiras do Titanic che pareza unha arpa celestial. Son personaxes de debuxos animados con gravata, pezas de atrezo que o capitán usa para que a súa histeria pase por disidencia.

Vampiros de Ciberanzol e Lama

Como xa non quedan montes sen cobertura onde esconder un OVNI, fabricaron pantasmas eléctricas. O máis perigoso é o espallador de bulos profesional, ese que aproveita a traxedia da DANA para meterse cun coche de gama alta entre a lama, e contarnos que o mundo se acaba entre ataúdes imaxinarios nun aparcadoiro.

Son seres pálidos que xa non buscan o sangue, senón o like do desesperado. Son chuchasangues que agardan a que o ceo rebente para trabar o noso sentido común desde esa lousa de Horizonte onde a realidade se deita para que a mentira quede sempre de pé. Fanche sentir un elixido, un "guerreiro do nagual" de salón, mentres os veciños de verdade baleiran a auga con baldes ou caldeiros. A Santa Compaña ía en silencio e con respecto; estes van con moito ruído, moito pao, os xeonllos manchados de lama por esixencia do guión, e unha soberbia que non cabe nin no recibo da luz que pagan as grandes cadeas.

O Bucle do Nada

O que perseguen non é xornalismo; é un carrusel de feira que dá voltas sobre o mesmo sitio: o meu peto e a vaidade duns personaxes que lle teñen máis medo ao silencio que á propia morte

A estocada final chega cos informativos interminables, eses que volven e volven sobre a mesma noticia cada cinco minutos. Son o bucle do nada, feitos para contar o secundario mentres o fundamental lles pasa polos fociños. É o triunfo da palla sobre o gran: vinte minutos para contar que un can trabou nunha bota e dous segundos para o que realmente nos cambia a vida. Repiten o mesmo vídeo do coche arrastrado pola auga coa mesma música de tambores ata que o accesorio se volve dogma.

Poden apagar as luces do plató para ocultar a anemia dos seus monstros, pero non poden evitar que a miña retranca siga iluminando a parvada. O que perseguen non é xornalismo; é un carrusel de feira que dá voltas sobre o mesmo sitio: o meu peto e a vaidade duns personaxes que lle teñen máis medo ao silencio que á propia morte.