A manifestación do pasado 1 de febreiro de 2026 en defensa da sanidade pública non foi un evento espontáneo, senón a resposta social a unha década de erosión estrutural planificada. Foi unha máis (e van unha chea nestes últimos meses), dunha serie de mobilizacións que o poder autonómico decide ignorar por protocolo

Existe unha Galicia que non sae nos anuncios da televisión nin nos balances de resultados das multinacionais. É a Galicia das estradas que se deterioran, dos centros de saúde que perden o rastro do seu médico e dun monte que deixa de ser paisaxe para ser un simple activo financeiro. Baixo o verniz dunha modernidade de escaparate, opera unha enxeñería política deseñada para baleirar o público mentres se alimenta o efémero.

A manifestación do pasado 1 de febreiro de 2026 en defensa da sanidade pública non foi un evento espontáneo, senón a resposta social a unha década de erosión estrutural planificada. Foi unha máis (e van unha chea nestes últimos meses), dunha serie de mobilizacións que o poder autonómico decide ignorar por protocolo. O que estamos a presenciar é unha quebra de soberanía: a administración deixa de exercer como garante do ben común para converterse en xestora dun extrativismo consentido. Como o vello panem et circenses, o modelo sobrevive grazas a unha anestesia colectiva onde o pan escasea e o circo satura o orzamento.

Galicia atópase nunha encrucillada entre o país que se publicita e o país que se desarticula. A "festa" institucional, alimentada dende a base por uns concellos que abdican das súas responsabilidades, é o rito de distracción necesario para un territorio que está sendo espoliado e desatendido nas súas funcións básicas. O futuro do país non se xoga na estética de país moderno que só existe na publicidade oficial, senón na capacidade da sociedade civil para rabuñar ese decorado e recuperar a xestión da súa propia realidade estrutural

I. O Concello como Epicentro: A Infraestrutura do Abandono

O estado de degradación das nosas comunicacións terrestres non é un accidente fortuíto; é o resultado dunha omisión de funcións pluriadministrativa onde os Concellos xogan un papel estelar. Existe un consenso tácito no desleixo: dende as casas dos concellos ata a Administración Central, pasando polas deputacións e a Xunta, o mantemento estrutural foi sacrificado sistematicamente. O goberno local, escudado moitas veces na falta de transferencias, abandona a súa competencia máis básica mentres profesionaliza a xestión do lecer.

Cando un treito de asfalto racha, racha tamén o acceso ao servizo público, afectando á cohesión territorial de xeito irreversible. Porén, na xerarquía de prioridades municipais, a consolidación viaria está supeditada ao financiamento de eventos de impacto mediático. Esta "festi-ficación" do erario local demostra que o éxito dun alcalde xa non se mide pola eficiencia do servizo ou a seguridade das súas vías, senón pola xestión do entusiasmo efémero. 

Se ben pode haber algunha excepción que o faga ben (algunha hai), o groso dos concellos funcionan como pezas que engraxan o sistema: desatenden o invisible (a fochanca, o saneamento, a seguridade) para sobrealimentar o escaparate da praza da vila.

II. O Comisariado das Multinacionais e o Cómplice Local

No plano territorial, asistimos á metamorfose da administración en axente comercial. O proxecto de Altri e a ofensiva eólica son pezas dunha mesma enxeñería de espolio neocolonial que conta co beneplácito, moitas veces baixo corda, das alcaldías afectadas. A opacidade estratéxica coa que se xestionan os acordos e as licenzas municipais é unha ferramenta de blindaxe contra a fiscalización cidadá.

A pugna competencial entre Madrid e Santiago é un simulacro: non se discute a protección do patrimonio, senón o control do canon. Mentres se disputan as chaves do territorio, Galicia é reducida a unha reserva de recursos sen retorno social real, grazas á compracencia duns concellos que prefiren o convenio rápido coa empresa, que o investimento a longo prazo no seu propio tecido produtivo. É o triunfo da administración como comisaria corporativa, subordinando a protección da terra á urxencia da conta de resultados da empresa privada.

III. A Sanidade e a Xordeira dos Despachos

O colapso da atención primaria é a evidencia material deste baleirado público. A estratexia de comunicación oficial tenta substituír a carencia de facultativos por un márketing da tecnocracia eficiente, un simulacro que se desintegra cando o tempo de espera se cronifica. A administración opera con xordeira, ignorando de xeito sistemático a cadea de mobilizacións que xa non aceptan o parche como resposta.

O desmantelamento da base do sistema sanitario é o motor de transferencia cara ao sector privado. Baixo a retórica dunha Galicia líder, agóchase unha realidade de cartón-pedra onde a estética do benestar substitúe ao dereito material. Como ben resume o dito popular: "Moita gaita e pouca fariña". Un país que prioriza o gasto en festivais sobre o investimento en pediatría (e uns alcaldes que miden a súa xestión por cachés de orquestras en lugar de por prazas médicas no seu centro de saúde), é un país que hipoteca a súa demografía en favor dunha foto de verán.

IV. A Contrafactura: O Custo de Oportunidade

Se analizamos o custo de oportunidade deste modelo, a realidade é demoledora. O capital público desviado cara á estética institucional ten un impacto directo na precariedade estrutural. Nunha análise rigorosa das partidas orzamentarias vese como, o gasto acumulado en cachés de orquestras e eventos dunha única tempada, podería financiar a dotación de persoal sanitario en comarcas enteiras hoxe desatendidas. Do mesmo xeito, os fondos municipais e de publicidade institucional destinados a construír un relato de éxito, serían suficientes para garantir a seguridade viaria na rede secundaria que todos os niveis administrativos deixan deteriorar por igual.

Conclusión: O Fin do Simulacro

A secuencia de manifestacións vivida nestes meses é a proba de que o país real emerxe por riba do escaparate. O asfalto deteriorado, o monte hipotecado e o hospital baleiro son as facturas dun modelo esgotado. Galicia só será moderna de verdade cando a súa estrutura (a saúde, o territorio, a transparencia e as comunicacións), sexa o obxectivo da política e non o residuo do espectáculo

Galicia atópase nunha encrucillada entre o país que se publicita e o país que se desarticula. A "festa" institucional, alimentada dende a base por uns concellos que abdican das súas responsabilidades, é o rito de distracción necesario para un territorio que está sendo espoliado e desatendido nas súas funcións básicas. O futuro do país non se xoga na estética de país moderno que só existe na publicidade oficial, senón na capacidade da sociedade civil para rabuñar ese decorado e recuperar a xestión da súa propia realidade estrutural.

A secuencia de manifestacións vivida nestes meses é a proba de que o país real emerxe por riba do escaparate. O asfalto deteriorado, o monte hipotecado e o hospital baleiro son as facturas dun modelo esgotado. Galicia só será moderna de verdade cando a súa estrutura (a saúde, o territorio, a transparencia e as comunicacións), sexa o obxectivo da política e non o residuo do espectáculo.

Decálogo para rabuñar o escaparate: Instrucións de arqueoloxía política

Seguir o fío do diñeiro efémero: Non xulgues un concello pola súa cor política, senón pola comparativa entre o seu gasto en verbenas e o seu investimento en mantemento estrutural.

Identificar o "comisariado": Observa cando unha administración (especialmente a autonómica) deixa de poñer condicións ás multinacionais para converterse no seu xestor de licenzas e opacidade.

Desconfiar da "tecnocracia estética": Unha aplicación móbil para pedir cita non é sanidade se detrás non hai un facultativo. O márketing nunca debe substituír ao servizo material.

Fiscalizar o municipalismo do "cheo": O éxito dun alcalde non se mide polo número de persoas na praza da vila un sábado de agosto, senón pola seguridade e o estado das estradas parroquiais un luns de decembro.

Romper a xordeira institucional: Cada manifestación ignorada é un grao máis na quebra do contrato social. A insistencia cidadá é a única ferramenta contra o silencio do despacho.

Analizar a "festa-ficación" como anestesia: Entende que o exceso de lecer institucional adoita ser a contrapartida dun baleirado de dereitos básicos. Moita gaita, pero mira sempre se hai fariña.

Sinalar o consenso do desleixo: Non permitas que as administracións se pasen a pelota. Se a estrada está rota, a responsabilidade é compartida pola omisión de funcións de todos os niveis do poder.

Vixiar a mercantilización do territorio: O monte non é un activo financeiro para Madrid ou Santiago; é o soporte vital de Galicia. O control do canon non vale o sacrificio da paisaxe.

Exixir transparencia fronte ao espolio: Calquera acordo asinado con empresas como Altri debe ser público e fiscalizable. A "opacidade estratéxica" é o primeiro paso cara á corrupción sistémica.

Recuperar o país real: A prioridade política debe volver á estrutura (saúde, territorio e comunicacións). Galicia só será moderna cando os seus alicerces sexan máis sólidos que os seus fogos de artificio.