A crise da vivenda chega cada mes, puntual, cunha data marcada no calendario: o día de pagar o alugueiro ou a hipoteca, o vencemento do contrato ou a carta que obriga a marchar. Entra na casa e condiciona toda a vida: obriga a contar cada euro, adía ter fillos, rompe parellas, impide emanciparse e converte unha avaría ou a perda do emprego nunha ameaza

O medo sae da casa

A crise da vivenda chega cada mes, puntual, cunha data marcada no calendario: o día de pagar o alugueiro ou a hipoteca, o vencemento do contrato ou a carta que obriga a marchar. Entra na casa e condiciona toda a vida: obriga a contar cada euro, adía ter fillos, rompe parellas, impide emanciparse e converte unha avaría ou a perda do emprego nunha ameaza. Durante demasiado tempo sufrimos esa angustia en silencio, como se fose un fracaso de cada familia e non a consecuencia dun problema político.

A acampada da Porta do Sol rompeu esa soidade. O desafiuzamento de Maricarmen, expulsada en padiola aos 87 anos da casa na que vivira durante sete décadas, provocou unha indignación que non rematou diante do edificio. A manifestación converteuse nun campamento, estendeuse a outras cidades e obrigou o Goberno a reaccionar. O acordo para que Maricarmen poida volver á súa casa e as medidas aprobadas despois non caeron do ceo: chegaron porque milleiros de persoas decidiron facer público o que tantas estaban soportando en silencio.

Esa é a verdadeira novidade. A vivenda deixou de ser só unha preocupación nas enquisas ou unha sucesión de casos dramáticos. Comezou a reunir persoas inquilinas, familias hipotecadas, mocidade que non pode emanciparse, maiores con vivendas que non poden rehabilitar e traballadores expulsados das cidades onde viven e traballan. A pregunta xa non é só por que a vivenda se volveu inaccesible. A pregunta é se toda esa angustia pode converterse nunha forza capaz de cambiar as políticas e a relación de poder.

Cando a vivenda move a política

Durante demasiado tempo sufrimos esa angustia en silencio, como se fose un fracaso de cada familia e non a consecuencia dun problema político. A acampada da Porta do Sol rompeu esa soidade. O desafiuzamento de Maricarmen, expulsada en padiola aos 87 anos da casa na que vivira durante sete décadas, provocou unha indignación que non rematou diante do edificio

Hai razóns para pensar que si. En Berlín, máis dun millón de persoas votaron en 2021 a favor de socializar as vivendas das grandes compañías inmobiliarias. A proposta segue sen aplicarse e afronta obstáculos xurídicos e económicos, pero conseguiu algo decisivo: converteu a concentración da propiedade nun conflito político imposible de ignorar. Nas eleccións do 20 de setembro de 2026, Die Linke foi a forza máis votada, co 25,7 % dos segundos votos, tras unha campaña na que a vivenda, os alugueiros e os servizos públicos ocuparon o centro.[3] A vivenda deixou de ser un asunto sectorial e reorganizou o voto da cidade.

Zohran Mamdani entendeu algo semellante en Nova York: a política debía falar do prezo concreto que a xente paga por vivir. En xuño de 2026, o Consello de Directrices do Alugueiro conxelou as rendas dos contratos estabilizados dun e dous anos, que afectan arredor dun millón de vivendas.[3] A medida non resolve por si soa a escaseza, nin substitúe a construción pública ou a rehabilitación. Pero transforma unha promesa electoral nun alivio recoñecible para a vida diaria.

Sol achega esa posibilidade. A imaxe das tendas lembra o 15M, aínda que unha semellanza visual non crea por si mesma un movemento. Para iso cómpre durar, estenderse, crear organización e reunir malestares diferentes arredor dunha explicación compartida. Pero algo xa cambiou: unha mobilización puxo a vivenda no centro da axenda, obtivo unha resposta institucional e decidiu continuar porque non acepta que unha solución individual peche o conflito. Cando o medo sae das casas, tamén cambia a quen ten que dar explicacións.
 

Por que estoupou

A pregunta xa non é só por que a vivenda se volveu inaccesible. A pregunta é se toda esa angustia pode converterse nunha forza capaz de cambiar as políticas e a relación de poder

Non existe unha única crise da vivenda. En Galicia, arredor de 420.000 fogares consideran que os seus gastos representan unha carga económica pesada. Así o pensa case o 53 % de quen vive de alugueiro e máis do 43 % dos fogares hipotecados.[1] Son situacións distintas, pero comparten unha mesma inseguridade: non saber canto haberá que pagar o mes seguinte nin durante canto tempo se poderá conservar a casa.

O alugueiro ocupa un lugar central porque é onde o rentismo exerce hoxe o seu poder con maior dureza. O 52,8 % das vivendas alugadas por particulares está xa en mans de propietarios con dous ou máis inmobles arrendados. A renda mediana dos fogares inquilinos rolda os 21.000 euros anuais; a dos propietarios de varias vivendas alugadas achégase aos 80.000.[2] Para uns, a vivenda é unha fonte de rendibilidade; para quen paga, é o fogar, a seguridade e o proxecto de vida.

A crise comeza mesmo antes de asinar un contrato. Arredor de 2,25 millóns de persoas de entre 18 e 34 anos continúan vivindo cos pais por razóns económicas relacionadas coa vivenda.[1] Traballar xa non garante poder formar un fogar propio. E o acceso depende cada vez menos do salario e máis da familia na que se nace: en Galicia, case un milleiro de vivendas pasan cada mes aos fillos mediante herdanza; no conxunto de España, as doazóns monetarias de pais a fillos triplicáronse desde 2019.[1] Cando o futuro depende máis da herdanza que do traballo, a desigualdade pasa dunha xeración á seguinte.

Existe tamén unha crise de habitabilidade. E existe unha crise da cidade. Os pisos turísticos retiran vivendas do uso residencial, encarecen os barrios e substitúen veciñanza estable por visitantes. Quen é expulsado cara á periferia perde tempo, aumenta os seus desprazamentos e depende máis do coche. A política de vivenda é tamén política urbana, de mobilidade e climática. Non podemos falar do “VigoQueQueremos” que queremos sen preguntarnos quen poderá vivir en Vigo.

O poder do rentismo e da banca

A inseguridade non nace por casualidade. Medra porque a casa se converteu nun activo do que extraer a máxima renda. Os fondos non controlan a maior parte das vivendas, pero a súa lóxica esténdese polo mercado: se o prezo pode subir, súbese; se unha familia non pode pagalo, outra ocupará o seu lugar. O rentismo concentra riqueza nun lado e reparte medo no outro. Para eles é rendibilidade; para nós, a casa e a vida.

A banca tampouco pode quedar fóra. Na crise anterior executou hipotecas e promoveu desafiuzamentos; despois foi rescatada con recursos públicos e unha parte dos activos problemáticos acabou na SAREB, cuxas perdas asumiu o Estado. Salváronse os balances, mentres milleiros de familias perdían a casa e seguían cargando coa débeda. Socializáronse as perdas da banca, non o dereito á vivenda.

Agora o mecanismo é outro, pero a lóxica continúa. As entidades trasladaron aos fogares as subidas do euríbor sen asumir unha parte suficiente da crise, mentres os cinco grandes bancos cotizados sumaron en 2025 un beneficio récord duns 34.000 millóns de euros.[2] O caso de David —expulsado dunha promoción nacida como vivenda social da Obra Social de La Caixa e vendida despois a un fondo— resume a cadea: apoio público, banca, venda de carteiras e conversión da casa nun activo especulativo.

A vivenda non se decide só entre unha persoa inquilina e un propietario. Tamén se decide nos bancos, na SAREB, nos xulgados e nas administracións que permiten privatizar patrimonio levantado con apoio público. A banca foi rescatada cando perdeu; non pode quedar con todo cando gaña e pasarlles sempre a factura ás familias.

Un movemento para gañar

O movemento inquilino debe ocupar un lugar central porque no alugueiro se concentra unha parte decisiva da inseguridade e da transferencia de renda. Pero será máis forte se reúne tamén as familias hipotecadas, a mocidade sen acceso, as persoas que viven en cuartos, os maiores que non poden rehabilitar as súas casas e os barrios expulsados pola turistificación

O movemento inquilino debe ocupar un lugar central porque no alugueiro se concentra unha parte decisiva da inseguridade e da transferencia de renda. Pero será máis forte se reúne tamén as familias hipotecadas, a mocidade sen acceso, as persoas que viven en cuartos, os maiores que non poden rehabilitar as súas casas e os barrios expulsados pola turistificación. Para participar abonda cun principio: ningún beneficio está por riba do dereito a un fogar.

Un movemento amplo non pode diluír as responsabilidades. Debe sinalar os grandes rentistas, os fondos, as plataformas turísticas e a banca; e defender obxectivos comprensibles: alugueiros alcanzables, contratos estables, ningún desafiuzamento de persoas vulnerables sen alternativa digna, protección dos fogares hipotecados, parque público permanente, recuperación das vivendas da SAREB e das desviadas ao uso turístico, e rehabilitación vinculada ao uso residencial.

A organización comeza cando deixamos de preguntarnos en soidade que fixemos mal e preguntamos xuntos por que vivir se volveu tan difícil. Só ao denunciar o problema, poñerlle nomes e facelo público cambia a relación de forzas. A acampada de Sol non pode quedar nunha fotografía emocionante: debe multiplicarse en grupos nos barrios, redes contra os desafiuzamentos, apoio ás familias hipotecadas e plataformas locais que unan vivenda, transporte, medio ambiente e modelo de cidade.

O Goberno debe tomar nota. Xa non chega con administrar a emerxencia. As medidas aprobadas tras a mobilización serán útiles se protexen de verdade as familias e o Congreso as converte en dereitos estables.[3] Se quedan en promesas fráxiles, medrará a frustración e outros intentarán dirixila contra a democracia, contra as persoas migrantes ou contra quen é aínda máis vulnerable.

«Se facedes as nosas cidades invivibles, farémolas ingobernables». Non é unha ameaza contra a democracia, senón unha advertencia democrática: ningunha cidade pode gobernarse indefinidamente contra a xente que a habita.

Berlín, Nova York e agora Sol demostran que a vivenda pode mover conciencias, organizar maiorías e obrigar o poder a reaccionar. Agora cómpre converter as tendas en organización, a indignación en maioría e cada problema illado nunha causa común. Ningún cambio importante naceu da resignación, senón do momento en que persoas que se sentían pequenas descubriron que xuntas podían deixar de selo

Berlín, Nova York e agora Sol demostran que a vivenda pode mover conciencias, organizar maiorías e obrigar o poder a reaccionar. Agora cómpre converter as tendas en organización, a indignación en maioría e cada problema illado nunha causa común. Ningún cambio importante naceu da resignación, senón do momento en que persoas que se sentían pequenas descubriron que xuntas podían deixar de selo. Se o problema é colectivo, a resposta tamén ten que selo. Hai que facelo xa.
 

Notas e fontes

IGE, Enquisa estrutural a fogares 2025; David Lombao, «A vivenda é unha carga económica pesada para a maioría dos fogares galegos de alugueiro», Praza.gal; INE, módulo de 2025 sobre dificultades de acceso á vivenda; Miguel Pardo, «Propietarios por herdanza», Praza.gal; e Hugo Gutiérrez, «Las donaciones de dinero de padres a hijos se triplican desde 2019», El País.

Ministerio de Dereitos Sociais, Consumo e Axenda 2030 e IFS-CSIC, serie Vivienda, Consumo y Desigualdad, 2026; Banco de España, Informe de Estabilidade Financeira, primavera de 2026; e Cinco Días, «La banca eleva su récord de beneficio en 2025», 6 de febreiro de 2026.

Administración electoral de Berlín, referendo de 2021 e eleccións do 20 de setembro de 2026; Alcaldía de Nova York, resolución do Rent Guidelines Board do 25 de xuño de 2026; Real decreto lei 26/2026, do 29 de setembro; e informacións de EFE, Reuters e El País sobre a acampada da Porta do Sol e o acordo para o retorno de Maricarmen.