Para as mozas e mozos que hoxe exercen a liberdade pola que os seus avós foron castigados. A vosa memoria é o único muro contra o esquecemento.

Non deixes que che conten contos. Hoxe hai quen tenta venderche a ditadura como unha etapa de "orde e progreso". É unha mentira podre. Foi unha noite de pedra, un réxime erguido sobre unha guerra que segou 500.000 vidas e que seguiu esmagando a xente cunha represión de posguerra que asasinou a outras 150.000 persoas en todo o Estado. O maior perigo para o noso pobo non é o pasado, é a nosa propia indiferenza

Non deixes que che conten contos. Hoxe hai quen tenta venderche a ditadura como unha etapa de "orde e progreso". É unha mentira podre. Foi unha noite de pedra, un réxime erguido sobre unha guerra que segou 500.000 vidas e que seguiu esmagando a xente cunha represión de posguerra que asasinou a outras 150.000 persoas en todo o Estado. O maior perigo para o noso pobo non é o pasado, é a nosa propia indiferenza.

I. O negocio da fame e o lingüicidio

A supervivencia era unha condena. Traballar a destallo era unha trampa mortal: ti eras o teu propio capataz nun sistema onde a fame e a autarquía mataron a 200.000 persoas por inanición. Mentres o pobo esmorecía, o franquismo cometía traizón: desviaron o trigo e a carne cara á fronte nazi de Hitler mentres aquí se morría de tuberculose.

No campo, a piolla negra devoraba a pataca ante a desidia dun poder que prohibiu o noso idioma. O galego foi sinalado como "atraso", un lingüicidio de luva branca que en Galicia executou a miles de persoas polo simple feito de pensar ou falar fóra da norma.

II. O control total: A Igrexa como policía da alma

Hoxe custa imaxinalo, pero o domingo non era para descansar, era un control de asistencia espiritual obrigatorio. A parroquia funcionaba como unha alfándega: necesitabas o aval do cura para todo, desde pedir un crédito ata poñer un ladrillo na túa casa. Se o cura non daba o visto bo, estabas "cancelado" socialmente.

Esa complicidade entre o púlpito e o cuartel converteu o medo en rancor. Sabían quen non ía a misa e quen non comulgaba co réxime. Galicia quedaba en silencio na Semana Santa baixo unha atmosfera de culpa onde estaba prohibido o baile, o riso e a música. Pero o horror máximo foi a traizón das maternidades: unha rede de médicos e monxas roubou 300.000 bebés, quitándolle os fillos a nais pobres ou "non afectas" para entregalos a familias do réxime.

III. A Raia e o pecado de bailar

As mulleres da fronteira foron o muro que detivo a fame negra. O estraperlo era o único oficio posible para non morrer, pagando moitas veces peaxes amargas á Garda Civil. Cruzaban descalzas por camiños onde o tifo e os piollos eran os únicos compañeiros de viaxe.

O que hoxe entendemos como unha verbena, para os nosos avós era un campo de minas. O nacionalcatolicismo consideraba o ocio como un perigo moral: os curas vixiaban que o baile non fose "agarrao" e o Entroido foi prohibido por ser un espazo de liberdade e retranca. Querían un pobo que rezase, pero nunca un pobo que bailase libre.

A historia non son só datos; está sentada á túa mesa. O maior acto de rebeldía é falar cos teus avós. Pregúntalles polo medo, polo estraperlo e por como gardaron a nosa lingua. As súas cicatrices son a proba de que Galicia resistiu. Hoxe ti tes a voz que a eles lles roubaron

IV. Escolas de sangue e o medo ao "diferente"

A domesticación empezou purgando o maxisterio: asasinaron aos mestres que ensinaban a pensar. O réxime atrasou a vacina da polio oito anos por pura desidia política, deixando a 20.000 nenos con parálise por unha enfermidade que xa tiña cura.

O control social rachou o pobo: a delación era a norma e a Lei de Vagos e Maleantes a arma contra o colectivo LGTBI+. Ser sinalado como "maricón" supoñía o cárcere ou o psiquiátrico. O estigma da "perigosidade social" destruíu vidas polo simple feito de amar fóra do dogma. Ese silencio traumático hoxe, por fin, o crebamos.

V. O espolio e a maleta

Galicia foi tratada como un botín. Desde o caso REACE ata o roubo do Pazo de Meirás. Baleiraron os nosos ríos para dar luz barata fóra mentres afogaban a nosa historia baixo os encoros. Cando o medo xa non se aguantaba, a maleta foi o único destino: botamos á nosa mocidade ao exilio para alimentar con remesas a un Madrid que lles negaba o pan.

VI. A memoria que gardan os teus

A historia non son só datos; está sentada á túa mesa. O maior acto de rebeldía é falar cos teus avós. Pregúntalles polo medo, polo estraperlo e por como gardaron a nosa lingua. As súas cicatrices son a proba de que Galicia resistiu. Hoxe ti tes a voz que a eles lles roubaron.