Para superar a inercia histórica do modelo reactivo de extinción, o dispositivo debe consolidarse como unha estrutura de política pública diaria, activa os 365 días do ano

Reestruturación Operativa e Profesionalización: O diagnóstico do Grupo de Expertos en Incendios Forestais (GEPIF) identifica deficiencias estruturais debido á fragmentación, a temporalidade e a heteroxénea dependencia institucional do persoal operativo (condicionado por convenios municipais, SEAGA). Para corrixir isto, exponse unha optimización integral do territorio que sinerxie de forma eficiente os labores de prevención invernal coas tarefas de extinción estival.

Marco Normativo e Integración Estratéxica: a Lei de montes foi modificada polo RDL 15/2022 e desenvolvida polo RD 716/2025 estipula a obrigación legal das comunidades autónomas de presentar os seus plans de prevención anuais antes do 31 de outubro do ano anterior. En Galicia, a lexislación básica estatal articúlase coa Lei 3/2007 que debe aliñarse coa Revisión do Plan forestal de Galicia cara á neutralidade carbónica. O obxectivo é transicionar dun enfoque puramente reactivo cara a unha gobernanza territorial baseada na prevención activa.

Directrices Estratéxicas do GEPIF (2019):

• Unidades de Intervención Rápida (UIR): Crear brigadas de elite con alta preparación física e dotación tecnolóxica avanzada, proxectadas para o seu despregamento estratéxico nos distritos forestais con maior recorrencia de Grandes Incendios Forestais (GIF), maximizando así a eficacia do ataque inicial.

• Xestión Desestacionalizada Continua: Consolidación dun servizo público unificado, 100% profesionalizado e con contratación anual, que garanta a continuidade dos traballos silvícolas de prevención durante o inverno coas tarefas de extinción na tempada estival.

• O Medio Rural como Infraestrutura de Defensa: Involucrar aos habitantes do rural e fomentar a agricultura e a gandería extensiva. O mantemento dunha paisaxe rural activa e produtivo opera como unha “devasa natural”, reducindo a continuidade do combustible forestal.

Situación actual: Análise Estrutural do Dispositivo contra Incendios en Galicia

Brecha entre a Planificación Estratéxica e a Praxe Operativa no PLADIGA

Diagnóstico da Estrutura Laboral: A implementación das recomendacións do GEPIF respecto á unificación do dispositivo nun único ente público é aínda parcial, o que evidencia unha brecha entre o deseño teórico dun servizo desestacionalizado e a realidade contractual do dispositivo. Dos 3.000 efectivos actuais da Xunta de Galicia, mantense un esquema de temporalidade híbrida: dous terzos manteñen unha contratación anual, mentres que o terzo restante limítase a contratos de nove meses, o que fragmenta cronoloxicamente as campañas de prevención silvícola nos meses de menor actividade.

Mecanismos de Reforzo Estacional: A actualización do PLADIGA  para o ano 2026 especifica a incorporación de 168 efectivos en 42 brigadas de reforzo (349 postos totais computando a coordinación) e 22 brigadas de catro ou cinco membros cunha operatividade de seis meses (de maio a novembro) distribuídas en seis mancomunidades da provincia de Ourense realizando funcións de vixilancia, defensa e prevención manual ou mecanizada.

Flutuación Dinámica do Persoal por Niveis de Risco: O Anexo 3 do PLADIGA (Medios humanos e materiais), detalla de forma precisa a flutuación do persoal dispoñible en Galicia segundo o nivel de risco de incendios, que experimenta unha variación do 78.7% entre os escenarios de risco.

A Xunta de Galicia eleva esta cifra a preto de 7.000 efectivos vinculados formal ou colaborativamente nalgún momento.

Sistemas de Comunicación e Interoperabilidade no Sistema Estrutural do Mando Operativo (SEMOP) 

• Eficiencia Tecnolóxica Fronte á Brecha Operativa e Asimetría Laboral

• Protocolo de comunicacións: O SEMOP establece unha redundancia táctica en comunicacións para cada medio de extinción mediante a coexistencia dunha canle de rede dixital TETRA (vía repetidores) e unha canle directa punto a punto (terminal a terminal). Ante as perdas de cobertura da rede troncal, actívase o protocolo de “Modo Pasarela”, onde a emisora dun vehículo posicionado nunha zona de sinal favorable actúa como nodo ponte, retransmitindo os sinais de canle directa cara ao repetidor xeral.

• Xeolocalización e Telemetría con Xeocode: O parque de terminais intégrase en tempo real coa plataforma Xeocode, emitindo datos de posicionamento global cada 30 segundos. Esta cartografía dinámica é accesible polo persoal asignado ao incendio que dispoña da aplicación nos seus dispositivos móbiles autorizados.

• Brecha de Seguridade e Incompatibilidade Tecnolóxica: Diversos medios dependentes das administracións locais ou empresas públicas carecen de terminais TETRA e de acceso a Xeocode. Esta limitación anula a súa monitorización cartográfica e bloquea a recepción de información crítica (como a sectorización do incendio ou as canles asignadas), situándoos nun estado de alta vulnerabilidade sobre o terreo.

• Disfuncións de Implementación e Ergonomía Laboral: Moitas brigadas municipais non se constituíron por falta de persoal titulado para o posto de xefe de brigada. Así mesmo, o réxime de quendas da empresa pública mostra unha marcada asimetría respecto ao da Xunta de Galicia, tendo que realizar catro xornadas consecutivas de 8 horas, ampliables a 12 horas, e descansar dous días, cando as da Xunta de Galicia non realizan máis de dúas xornadas consecutivas.

Xestión de Equipamento Crítico (autorrescatadores) e Loxística Operativa.

• Auditoría Técnica de Autorrescatadores

A Xunta de Galicia retirou 2.639 dos 2.820 autorrescatadores (equipos de protección que xeran osíxeno para permitir a respiración do persoal en situacións de emerxencia ou atrapamiento) adquiridos no ano 2026 para as brigadas de extinción. Esta medida preventiva responde a problemas detectados na estanqueidad, permeabilidade e presión interna dos equipos, os cales provocaban o inflado anómalo das súas bolsas herméticas aluminizadas.

Fallos Técnicos Detectados nos Equipos

A pesar de que o fabricante alegou inicialmente que a capacidade de protección non se comprometía na súa totalidade, o lote orixinal foi retirado debido ás seguintes incidencias:

• Fugas potenciais de osíxeno: Defectos estruturais na selaxe do circuíto pechado.

• Perda de presión interna: Inestabilidade para conservar o gas respirable.

• Vulnerabilidade ante axentes externos: Risco de filtración de cinza, fume e gases nocivos.

Déficit na ergonomía de transporte: Falta de mochilas ignífugas específicas para a liña de lume.

Solución técnica aplicada: Incorporación dunha válvula de seguridade redeseñada que equilibra as presións internas, mitiga as fugas e bloquea a entrada contaminantes externos.

• Loxística do servizo de avituallamiento e hidratación: 

• Protocolo único de alimentación e bebida: Criterios homoxéneos para unificar tempos, modos e tipos de subministración en todo o despregamento operativo.

• Adecuación nutricional estrita: Formulación de achegas calóricas e electrolíticas axustados ao esforzo metabólico extremo do persoal de extinción.

• Sustentabilidade en xornadas prolongadas: Garantía de avituallamiento continuo e períodos de descanso regulados en caso de superarse as quendas ordinarias de traballo.

• Gobernanza e fiscalización económica do servizo:

• Auditoría integral do servizo de cátering: Control de custos reais de produción, marxes de beneficio industrial e destino final do orzamento asignado.

• Auditoría de cumprimento contractual: Verificación estrita dos estándares mínimos de calidade, seguridade alimentaria e idoneidade esixidos nos pregos de condicións.

• Transparencia orzamentaria: Publicación detallada do custo por menú individual para detectar as causas do déficit denunciado polos profesionais.

Conclusións

Isto require substituír os mecanismos cíclicos de contratación estival pola estabilización laboral do persoal, permitindo que as tarefas de xestión do territorio e implantación de devasas dinámicas (mediante gandería e agricultura sostible) se executen de forma continua nos meses invernais, integrando de xeito participativo á sociedade rural

Galicia ten a obrigación por lei de presentar os seus plans de prevención anuais antes do 31 de outubro do ano anterior.

A transición organizativa na política de incendios forestais de Galicia expón un cambio de paradigma definitivo. A normativa vixente xa xera aplicacións prácticas inmediatas —como a Orde do 23 de xuño de 2026 que restrinxe o uso de maquinaria pesada baixo índices de risco moi alto ou extremo—, pero o verdadeiro reto radica en desvincular a xestión do monte da noción tradicional de "crise estacional". 

Para superar a inercia histórica do modelo reactivo de extinción, o dispositivo debe consolidarse como unha estrutura de política pública diaria, activa os 365 días do ano. Isto require substituír os mecanismos cíclicos de contratación estival pola estabilización laboral do persoal, permitindo que as tarefas de xestión do territorio e implantación de devasas dinámicas (mediante gandería e agricultura sostible) se executen de forma continua nos meses invernais, integrando de xeito participativo á sociedade rural.