Hai que felicitar os departamentos de mercadotecnia do gran consumo: acadaron o milagre definitivo do capitalismo moderno. Conseguiron que o cliente non só pague polo produto, senón que execute de balde o traballo de quen llo vende, adestre o software da empresa e, ademais, o faga sorrindo. Convencido de que está "a aforrar tempo" e exercendo a súa autonomía

Hai que felicitar os departamentos de mercadotecnia do gran consumo: acadaron o milagre definitivo do capitalismo moderno. Conseguiron que o cliente non só pague polo produto, senón que execute de balde o traballo de quen llo vende, adestre o software da empresa e, ademais, o faga sorrindo, convencido de que está «a aforrar tempo» e a exercer a súa autonomía.

Segundo os sabios do noso tempo (esoutros analistas que escriben artigos a toda présa para cubrir a cota diaria de interaccións), as persoas que aínda fan fila para que un ser humano de carne e óso lles pase o cartón de leite ou os ovos son seres desamparados. Pobres ánimas solitarias que buscan desesperadamente cinco segundos de calor humana, un saúdo ou un intercambio de olladas coa caixeira de quenda para non afundirse na miseria existencial. A lectura é tan brillante coma cómoda: se vostede prefire que traballe un profesional e manter eses últimos efémeros roces sociais da vida cotiá, o seu problema non é ético nin laboral. É que está enfermo de soidade e precisa unha aperta.

Baixo este prisma, poñer a traballar o consumidor gratis é un acto de caridade tecnolóxica e benestar corporativo. Por que ter un empregado cobrando un salario, cotizando á Seguridade Social e mantendo un posto de traballo, cando podemos ofrecerlle ao cliente unha sesión gratuíta de ximnasia e ansiedade? Nada supera a adrenalina de pelexar cunha pantalla táctil que bota fume por un erro de pesada coa escarola, mentres unha luz vermella e unha alarma estridente te sinalan diante de todo o establecemento coma un ladrón de leitugas.

Rexeitar este progreso é, claramente, un síntoma de atraso. Quen querería defender a existencia de calidade laboral na súa comunidade cando ten a oportunidade inestimable de ser o seu propio empregado do mes por cero euros á hora?

A caixa de auto-cobro é o triunfo definitivo da eficiencia empresarial: ti es o caixeiro, o pesador, o empaquetador e o garda de seguridade que se auto-vixía. Mentres aturas o eterno "Artigo non identificado na zona de embolsado", actúas como informático sen salario para resolver os fallos do sistema. Todo ata que o único supervisor humano da tenda —que atende doce caixas á vez con cara de desacougo— vén confirmar que tes máis de dezaoito anos para levar a botella de viño. Pagamos exactamente o mesmo prezo polo privilexio de adestrar os seus algoritmos co noso propio esforzo.

Rexeitar este progreso é, claramente, un síntoma de atraso. Quen querería defender a existencia de calidade laboral na súa comunidade cando ten a oportunidade inestimable de ser o seu propio empregado do mes por cero euros á hora? A próxima gran revolución do supermercado xa está de camiño: pronto nos darán unha vasoira e un recolledor para que limpemos a entrada antes de saír, vendéndonolo como un lavado de cara comunitario e de atención plena. E quen se queixe, sen dúbida, será porque padece unha grave falta de afecto.

Epílogo: O virus da auto-explotación esténdese

Por desgraza para os nosos niveis de ansiedade, o milagre da caixa de auto-cobro xa non é patrimonio exclusivo do supermercado. A táctica de facernos traballar de balde baixo a ameaza de chamarnos "anticuados" estendeuse a todos os ámbitos da vida pública

Por desgraza para os nosos niveis de ansiedade, o milagre da caixa de auto-cobro xa non é patrimonio exclusivo do supermercado. A táctica de facernos traballar de balde baixo a ameaza de chamarnos «anticuados» estendeuse a todos os ámbitos da vida pública.

Na banca pecharon as oficinas do barrio, botaron o persoal e agora ti es o teu propio bancario. Se a aplicación móbil falla ou o caixeiro automático traga a tarxeta mentres intentas facer unha xestión complexa, a culpa é túa por non ter un mestrado en informática financeira.

Pola súa parte, nos aeroportos o pasaxeiro converteuse no axente de facturación. Imprimes a túa propia etiqueta, pesas a túa propia equipaxe e pelexas coa máquina do rexistro de entrada mentres un escáner de porta che recorda que, de novo, o cliente fai todo o traballo mentres a liña aérea aforra salarios.

O vello oficio do operario das gasolineiras, que che enchía o depósito e che limpaba o cristal, quedou no esquecemento. Agora mánchaste as mans de diésel baixo a choiva mentres pagas o combustible a prezo de ouro, agradecido polo «privilexio» do autoservizo.

Acontece o mesmo nas tendas de mobles de baixo custo, o modelo orixinal que o comezou todo. Convencéronnos de que ir ao almacén, cargar caixas de corenta quilos e metelas no coche é un xogo democrático. Pasar o domingo montando un estante duns cantos andeis cunha chave Allen defectuosa non é explotación: é un plan familiar inmellorable.

A cadea de montaxe xa non está na fábrica; está na nosa vida diaria, e nós somos os únicos operarios que pagan por traballar na súa propia quenda. Cando eramos cidadáns, exixíamos dereitos e garantías que o sistema estaba obrigado a protexer; hoxe, reducidos á simple condición de clientes, aceptamos con ledicia facer de traballadores gratuítos e sen contrato. Non é unha evolución nin unha conquista moderna; é a obra mestra perfecta do sistema: acadar que pagues polo privilexio de servir de man de obra para o teu propio sometemento.