O home que esmiuzou a nosa falta de inocencia, o candidato que aspirou a representar a nación, acaba hoxe confinado na febleza dunha esquela de papel escrita en castelán! Non hai mármore que o salve: é a fraxilidade da tinta sobre o papel a que certifica a nosa última renuncia

Habitamos un país que é unha carambola metafísica e unha farsa de funeral. Un lugar onde a realidade se deforma ata o grotesco nunha simple columna de prensa. O caso de Carlos Mella (ese orfebre do pensamento que nos regalou a delicia prosaica de Non somos inocentes: memorias, retrancas e algarabías dun político galego en excedencia), é o exemplo perfecto desa excedencia vital que el mesmo teorizou. O home que esmiuzou a nosa falta de inocencia, o candidato que aspirou a representar a nación, acaba hoxe confinado na febleza dunha esquela de papel escrita en castelán! Non hai mármore que o salve: é a fraxilidade da tinta sobre o papel a que certifica a nosa última renuncia.

Este fenómeno transpira ese esperpento valleinclanesco onde a realidade se volve ferinte. O que aconteceu en Redondela hai poucos días co colectivo republicano é o non vai máis deste absurdo. Rendéronlle homenaxe ao seu presidente recentemente falecido, Félix Cal, un home que era galego de nación, de fala e de pensamento en tódolos sentidos. E, porén, o colectivo (teórico defensor da soberanía e da ruptura) decidiu facelo en castelán.

Que mecanismos operan na psique dun grupo de persoas conscientes para que, ante o pasamento dun presidente galegofalante, sintan que a súa propia lingua non ten a autoridade necesaria para o papel impreso? A coherencia perdeuse polos corredores de sabe deus qué: esa mestura de complexo herdado, desleixo e o peso dun sistema que nos ensinou que o rigor do xornal e a solemnidade da despedida falan en castelán. É unha expropiación da identidade no momento en que a vida se apaga, executada por quen debería ser o seu gardián.

Entre a excedencia de Mella e a dignidade de outros como a familia de Cal, xógase o futuro deste país. Unha nación que se deixa traducir no seu último papel é unha nación que aínda non se atreve a ser dona do seu propio relato. Mella púxolle o nome á doenza; a nosa única esperanza é que a dignidade deixe de ser unha excedencia para converterse na nosa única forma de dicir adeus, sen perdernos máis por eses escuros corredores de sabe deus que

Pero fronte a esta excedencia da coherencia política, emerxe a dignidade de outros. No mesmo caso de Félix Cal, foi a súa familia a que mantivo a dereitura que o colectivo republicano extraviou entre as sombras de sabe deus que. Eles si o despediron en galego, demostrando que a lingua non é un adorno, senón a pel mesma do ser, tanto no aire como no papel.

O paradoxo é demoledor: mentres o rito privado da familia honra a verdade do home nesa derradeira impresión, o rito público do colectivo tradúceo por pura covardía intelectual ou por esa inercia/desidia burocrática que nos asfixia. Carlos Mella deunos a chave dende o título do seu libro: a nosa falta de inocencia reside en delegar a nosa identidade no automatismo do sempre se fixo así. Mella foi a vítima ilustre desa delegación; Félix Cal foi a vítima dunha traizón ritual dos seus propios camaradas, salvada unicamente pola lealdade dos seus achegados.

Hai aquí unha reflexión necesaria que moitos parecen esquecer no balbordo do mundo: se alguén non se decata do importante que é ser coherente inclusive ata na hora de marchar, ten un problema. E ese problema non é administrativo nin de protocolo; é un baleiro na columna vertebral da súa identidade. Quen non entende que a morte é o último acto de afirmación dunha vida, está entregando o seu legado a que calquera vento o traduza ao antollo do poder de quenda.

O esperpento galego non reside na eternidade do monumento, senón na fraxilidade da esquela. Se non somos inocentes, é porque aceptamos como normal esta desconexión absoluta entre o que dicimos ser e como decidimos marchar. Mentres non sexamos quen de aparecer no xornal coa mesma lingua na que soñamos e escribimos, Galicia seguirá a ser ese país que produce ensaios deliciosos, pero que se disolve nunha tradución imposta antes de que a tinta sequera seque.

Hai aquí unha reflexión necesaria que moitos parecen esquecer no balbordo do mundo: se alguén non se decata do importante que é ser coherente inclusive ata na hora de marchar, ten un problema

Entre a excedencia de Mella e a dignidade de outros como a familia de Cal, xógase o futuro deste país. Unha nación que se deixa traducir no seu último papel é unha nación que aínda non se atreve a ser dona do seu propio relato. Mella púxolle o nome á doenza; a nosa única esperanza é que a dignidade deixe de ser unha excedencia para converterse na nosa única forma de dicir adeus, sen perdernos máis por eses escuros corredores de sabe deus que.