O debate sobre se debemos dicir "Galicia" ou "Galiza" é, posiblemente, unha das disputas idiomáticas máis recorrentes na nosa vida pública

O debate sobre se debemos dicir "Galicia" ou "Galiza" é, posiblemente, unha das disputas idiomáticas máis recorrentes na nosa vida pública. Aínda que, nun plano estritamente lingüístico, a cuestión está resolta (ambas as formas son plenamente lexítimas e aceptadas pola normativa oficial), a realidade social é moito máis complexa. O uso dun ou doutro termo converteuse nun marcador identitario que, lonxe de enriquecer a lingua, xera dinámicas de exclusión e, en ocasións, unha tensión innecesaria entre falantes que comparten o mesmo obxectivo: a vitalidade do noso idioma.

Cómpre deixar clara unha aseveración dende o inicio: quen asina estas liñas é arredista de sentimento. E é precisamente desde esa convicción soberanista onde se fai máis patente a necesidade de superar esta confrontación. A miña militancia non precisa dunha grafía específica para ser lexítima; o meu compromiso coa nación galega non se mide polo uso dunha consoante final, senón pola defensa dunha lingua libre, viva e capaz de chegar a todos os recunchos, sen que a súa práctica se vexa dificultada por filtros de pureza.

Aínda que, nun plano estritamente lingüístico, a cuestión está resolta (ambas as formas son plenamente lexítimas e aceptadas pola normativa oficial), a realidade social é moito máis complexa. O uso dun ou doutro termo converteuse nun marcador identitario que, lonxe de enriquecer a lingua, xera dinámicas de exclusión e, en ocasións, unha tensión innecesaria entre falantes que comparten o mesmo obxectivo: a vitalidade do noso idioma

A pluralidade contra a imposición

A pretensión de que "Galiza" é o único termo válido para ser un bo galego, ou de que "Galicia" implica unha marca de españolismo, constitúe un reducionismo perigoso. A ideoloxía política non se manifesta unicamente no uso dunha letra. Existen moitos galegos cunha firme vontade de soberanía que empregan "Galicia" por pragmatismo, por respecto á norma académica ou simplemente por ser a forma que recibiron como parte da súa herdanza familiar. Pretender medir a lealdade dunha persoa a un proxecto político mediante o uso dunha palabra é unha forma de elitismo que non só afasta novos falantes, senón que desvirtúa o sentido da normalización lingüística.

A superación dos purismos

É preciso reflexionar sobre a actitude dalgúns sectores máis rigoristas que, ao exercer de censores, establecen un canon que, involuntariamente, desautoriza o falante patrimonial. Non se trata de desprezar o labor intelectual ou académico (necesario para a proxección internacional do idioma), senón de evitar que se impoña un modelo que invalide a testemuña das xeracións que mantiveron o galego vivo durante décadas de represión. A dignidade da nosa lingua non depende dunha "limpeza" externa, senón da súa capacidade para ser falada con naturalidade.

A pretensión de que "Galiza" é o único termo válido para ser un bo galego, ou de que "Galicia" implica unha marca de españolismo, constitúe un reducionismo perigoso.

Unha diversidade de visións

Na procura dunha maior proxección exterior, algúns falantes optan por trazos (como o remate en "-bel" ou o uso do "i" copulativo) que buscan unha conexión coa lusofonía. Lonxe de considerar estas opcións como simples artificios, debemos recoñecer que moitos falantes as escollen motivadas por un desexo lexítimo de ampliar o horizonte do idioma. É unha visión de futuro enriquecedora que debemos valorar como unha das moitas facetas da nosa cultura, sempre e cando non se converta no único canon aceptable nin desautorice a fala patrimonial que sustenta o noso día a día. A nosa lingua é suficientemente grande para albergar tanto a fala viva das nosas aldeas como a busca académica de conexións internacionais.

O idioma é a nosa casa común. Unha casa que ten que ser o suficientemente ampla para acoller a quen mantén a fala dos seus avós e a quen busca na lusofonía a súa proxección exterior. Non permitamos a súa conversión en propiedade dun grupo selecto, nin que se nos impoñan normas que só serven para dividir a quen, en esencia, compartimos o orgullo de falarmos a nosa lingua tal como a recibimos, sen máis artificios que os que a propia historia nos deixou

A exclusión como inimiga da normalización

Cando unha persoa é sinalada por manterse fiel á súa fala, prodúcese unha fractura social que prexudica a todos:

-O efecto disuasorio: Moitos falantes, ao percibiren que se lles esixe un modelo "militante", optan polo silencio para evitar o xuízo externo. A inseguridade lingüística é, posiblemente, a maior barreira que afrontamos hoxe para atraer a novos falantes.

-A desnaturalización da lingua: O galego debe ser un organismo vivo que evoluciona por consenso social, non unha estrutura deseñada para cumprir un canon estético alleo á maioría dos seus usuarios.

-A fragmentación interna: Estas disputas consumen unha enerxía valiosa que debería dedicarse a espallar o galego na vida cotiá, en lugar de pasarlle a "grade" á forma de falar dos nosos veciños.

Unha lingua de todos, sen filtros

Reafirmarse no uso de "Galicia", ou manter a nosa "e" copulativa tradicional, é un exercicio de liberdade. Ninguén debería sentir que debe pasar por un filtro de pureza para ser aceptado como galego.

A verdadeira fortaleza da nosa lingua reside na súa capacidade de ser un espazo aberto e plural. O idioma será máis grande cando sexa o suficientemente robusto para que os seus falantes poidan expresarse con liberdade, sen ter que pedir permiso a quen confunde a defensa dun idioma coa súa transformación nunha pecha identitaria de iniciados.

En conclusión, o idioma é a nosa casa común. Unha casa que ten que ser o suficientemente ampla para acoller a quen mantén a fala dos seus avós e a quen busca na lusofonía a súa proxección exterior. Non permitamos a súa conversión en propiedade dun grupo selecto, nin que se nos impoñan normas que só serven para dividir a quen, en esencia, compartimos o orgullo de falarmos a nosa lingua tal como a recibimos, sen máis artificios que os que a propia historia nos deixou.