En certos despachos públicos, onde o café vai máis rápido ca planificación, adoita aplicarse a Estratexia Institucional de Normalización Cuántica (EINQ): cando alguén di que vai facer unha cousa coa lingua, o máis probable é que acabe pasando a contraria.

Así, existen catro grandes liñas de acción descritas no traballo de Miguel Moreira Barbeito que podes consultar en https://cvc.cervantes.es/lengua/eaesla/pdf/01/29.pdf:

1. Non normalizar para non salvala: “Se non facemos nada, algo pasará. E se desaparece… pois a outra cousa mariposa”.
2. Normalizar para salvala: “Imos facer o lóxico, pero con calma… moita calma”.
3. Normalizar para non salvala: “Faremos campañas preciosas, con carteis moi chulos, pero que non cambien nada; non vaia ser”.
4. Non normalizar para salvala: “A lingua xa se arranxa soa… coma unha planta silvestre: se non a regas, medra mellor”.

Segundo a enquisa estrutural a fogares do IGE (2023) que estamos seguros que non repetirán para evitar que os datos demostren a intencionalidade das accións e das políticas adoptadas:

• A porcentaxe de persoas que falan habitualmente galego sitúase no 46,23%, por baixo da maioría por primeira vez na serie histórica.
• Os falantes habituais caen con forza entre a xente nova, cun retroceso de 5 a 10 puntos respecto a 2018.
• Entre menores de 15 anos, os que saben pouco ou nada de galego soben ata o 32,44%.
• Este contexto ilustra perfectamente o “absurdo” das políticas contraditorias.
   

Enunciado

Nun estudo humorístico sobre a Estratexia Institucional de Normalización Cuántica (EINQ), analízase como responden distintos departamentos públicos cando se lles pide actuar para mellorar o uso do galego. Unha enquisa interna revela:

• 40% das accións son “normalizar” (N),
• 60% son “non normalizar” (¬N). (¬ significa a negación do que vén despois).

Cando se toma calquera acción, a intención declarada pode ser “salvar a lingua” (S) ou “non salvala” (¬S):

• Se escollen normalizar (N):

30% declaran intención de salvala (S),

70% declaran non intentalo (¬S).

• Se escollen non normalizar (¬N):

20% din que é para salvala (S),

80% para non salvala (¬S).

O IGE constata que actualmente o 46,23% da poboación fala galego habitualmente, e un comité pensa que a efectividade dunha medida depende do cadrante en que caia:

PREGÚNTASE:

Cal é a probabilidade de que unha medida escollida ao azar sexa das “boas” (N & S)?

Cal é a distribución porcentual dos catro tipos de acción?

Cal sería o novo uso habitual do galego logo dunha única medida escollida ao azar?

Á vista dos resultados, escribe un texto sobre o tipo de normalización que se leva feito nos últimos anos.
 

RESPOSTAS ... SE É QUE QUEREMOS SABER O RESULTADO:

a)

Probabilidade = 0.12 (ou se se prefire, o 12 por cento dos casos).

b)

N & S:

N & ¬S:

¬N & S:

¬N & ¬S:

O MÁIS HABITUAL é “non normalizar para non salvala”, sorprendentemente coherente coa realidade paradoxal proposta.

c) Efecto esperado sobre o uso habitual do galego

Cálculo da esperanza matemática (porque algunhas persoas aínda temos esperanza):

Cambio esperado = –1,32 puntos porcentuais.

Partindo do dato real do IGE:

d) Ao gusto de quen lea isto. 

Resultado final interpretado con humor

Se colles unha medida institucional ao chou, a probabilidade de que sexa útil para a lingua é só do 12%, máis ou menos como pedir que o ascensor nun edificio de 8 andares chegue ao teu andar (oitavo) sen parar en todos os demais antes.

A actuación media faría baixar aínda máis o uso do galego ata arredor do 44,9%, o cal encaixa coa traxectoria descendente detectada polo IGE. 

Retrouso:

Normalizar improvisando é como arranxar o idioma cun desparafusador de manteiga: podes tentar facer cousas, pero mellor non.