Hai experiencias que cambian para sempre a forma de mirar o mundo. Para nós, como familia, ese momento chegou o día en que descubrimos que o noso fillo levaba dous meses e medio sufrindo agresións diarias no instituto
Hai experiencias que cambian para sempre a forma de mirar o mundo. Para nós, como familia, ese momento chegou o día en que descubrimos que o noso fillo levaba dous meses e medio sufrindo agresións diarias no instituto. Non o sabiamos. Non nolo contou. Non atopou a forma de dicilo. E esa é, xa por si soa, unha das primeiras violencias do acoso escolar: a que obriga a un neno de catorce anos a sobrevivir en silencio.
Cando por fin se atreveu a falar, fixemos o que calquera familia faría: buscar axuda, confiar na educación, pedir protección. E foi entón cando comezou a segunda parte desta historia, a que menos se conta, a que non sae nas campañas institucionais nin nos folletos dos protocolos cos que se publicita e informa do suposto bo facer da administración pública: a loita contra o silencio estrutural que envolve o acoso cando entra nos circuítos da burocracia educativa. Unha batalla que nunca imaxinamos: a batalla contra o silencio institucionalizado.
Porque, en Galicia, hoxe, unha familia que denuncia acoso escolar descobre axiña que:
- o protocolo é máis importante que a persoa,
- a burocracia pesa máis que os feitos,
- a forma importa máis ca verdade,
- a administración teme máis á palabra “acoso” ca ao acoso en si.
Cando por fin se atreveu a falar, fixemos o que calquera familia faría: buscar axuda, confiar na educación, pedir protección. E foi entón cando comezou a loita contra o silencio estrutural que envolve o acoso cando entra nos circuítos da burocracia educativa. Unha batalla que nunca imaxinamos: a batalla contra o silencio institucionalizado
O que descubrimos nestes meses non foi só o sufrimento do noso fillo, senón a profunda deshumanización dun sistema que, no momento en que máis debería coidar, decide afastarse nunha liturxia administrativa que ignora o esencial: que falamos da infancia. De dor. De medo. De responsabilidade pública.
Cando un neno soporta agresións literalmente “tódolos días” diante de toda a aula e ninguén intervén, non é só acoso escolar: é un fallo estrutural. O silencio convértese en norma. E o profesorado, salvo excepcións, queda atrapado entre a falta de formación, o medo a sinalar e a presión dun sistema que sempre lles di: “non fagades ruído, non vaiamos facer dano á convivencia, ao noso bo facer e á reputación do centro”.
Cando denunciamos os feitos seguiuse o protocolo previsto. É certo. Houbo entrevistas, papeis, formularios, valoracións e fases. Pero non houbo humanidade. Só somos un anexo a cubrir nun protocolo que deshumaniza a prol da norma ditada nun Diario Oficial de Galicia. Durante vinte días completos – vinte - ninguén do centro falou co noso fillo. O único vínculo emocional que se lle ofreceu foi un silencio profesional que o obrigou a convivir a diario cos mesmos rapaces que o golpeaban, o tiraban da cadeira, lle quitaban a roupa, o vacilaban diante de toda a clase, lle facían tiróns de pelo bruscos e dolorosos e o sometían á técnica de artes marciais coñecida como mataleón, unha forma de estrangulamento de gravidade extrema empregada en artes marciais, capaz de provocar perda de conciencia en poucos segundos
O profesorado, salvo excepcións, queda atrapado entre a falta de formación, o medo a sinalar e a presión dun sistema que sempre lles di: “non fagades ruído, non vaiamos facer dano á convivencia, ao noso bo facer e á reputación do centro”
Mentres todo isto acontecía, non se fixo nin unha soa intervención para romper ese silencio, pese a que o propio protocolo —e calquera literatura seria sobre convivencia escolar— sinala que o grupo é parte esencial do problema e tamén da solución. O profesorado tampouco puido falar; non quixeron ou non puideron abordar o tema na clase ao estar protocolarizado. E así, o que era un caso grave de acoso escolar, transformouse nunha atmosfera de medo e de silencio colectivo, un caldo de cultivo perfecto para a impunidade.
O protocolo seguía avanzando en carpetas, pero o noso fillo seguía sentíndose só e sen apoio, convivindo cos agresores na mesma aula, nos mesmos cambios de clase, nos mesmos corredores. A teoría dicía “medidas cautelares”. A práctica dicía “arranxádeo vós”.
Logo acodes á inspección educativa e pensas que alguén por fin vai escoitar. Que alguén vai poñer luz. Que alguén vai velar pola protección do menor, tal e como marca a lei. Pero non. A inspección preocúpase máis polo procedemento ca polos feitos. Máis pola forma en que te comunicas (hai quen non entende que as familias sofren) ca polas lesións que relata o teu fillo. Máis por exercer autoridade ca por apoiar con humanidade e responsabilidade.
O protocolo seguía avanzando en carpetas, pero o noso fillo seguía sentíndose só e sen apoio, convivindo cos agresores na mesma aula, nos mesmos cambios de clase, nos mesmos corredores. A teoría dicía “medidas cautelares”. A práctica dicía “arranxádeo vós”
Chegamos a vivir que, nunha reunión solicitada para falar da seguridade do noso fillo e das irregularidades observadas, se nos retirase a palabra, se nos expulsara sen motivo aparente do despacho e se reclamase o trato xerárquico propio dunha administración que confunde respecto con sometemento manifestando comportamentos de abuso de poder que non deberan formar parte nunca das estruturas administrativas que a sociedade constrúe para defender a protección dun menor.
Como familia, vivimos unha contradición constante: un sistema que nos pide confianza pero que nos obriga a desconfiar; un protocolo deseñado para protexer que protexe á institución antes que ao menor; unha administración que presume de sensibilidade coa infancia pero que, cando unha vítima real pide axuda, non ofrece nin unha soa sesión psicolóxica, nin un profesional especializado, nin unha guía clara de acompañamento.
No medio de todo isto, a familia permanece soa: sen apoio institucional, sen acompañamento, sen asesoramento legal, sen información transparente sobre medidas de seguridade e sen indicación de que alguén, nalgún despacho, está pensando no benestar do menor.
É aquí cando xorde unha reflexión como cidadá que debe ser escoitada e atendida. O noso fillo está obrigado por lei a asistir ao instituto. E foi no instituto onde o agrediron. Isto ten nome: responsabilidade subsidiaria da administración.
Como familia, vivimos unha contradición constante: un protocolo deseñado para protexer que protexe á institución antes que ao menor; unha administración que presume de sensibilidade coa infancia pero que, cando unha vítima real pide axuda, non ofrece nin unha soa sesión psicolóxica, nin un profesional especializado, nin unha guía clara de acompañamento
Esta historia individual revela un problema estrutural. Tanto é así que decidimos acudir directamente á Consellería de Educación solicitando, con carácter construtivo e polo ben da infancia e da propia sociedade galega, algo que debería existir dende hai anos: un equipo galego multidisciplinar contra o Acoso Escolar, con profesionais especializados en acoso escolar infantil e xuvenil, violencia escolar, mediación e acompañamento familiar. Un equipo similar ao que existe en situacións de violencia de xénero, porque se unha muller vítima merece recursos e protección, tamén un neno agredido nun centro ao que está obrigado por lei a asistir.
Pero esa solicitude - rexistrada, razoada e dirixida á Dirección Xeral responsable deste eido - permanece, a día de hoxe, sen resposta. Ninguén chamou. Ninguén nos convocou. Estamos á espera e confiamos que suceda.
É duro entender que a administración educativa nos deixe sós. Non só como pais desesperados, senón como cidadáns que cumpren coa súa parte: denunciar, colaborar, explicar, achegar documentos, acudir ás xuntanzas, pedir axuda, cumprir o protocolo. A cambio, atopamos portas pechadas, escusas, reunións que non abordan o que deben e incluso actitudes que buscan cuestionar ao pai que denuncia en lugar de escoitar o que denuncia.
Todo isto ocorre en Galicia, na educación galega. Hoxe. Nun sistema que presume de convivencia, innovación e benestar emocional
Todo isto ocorre en Galicia, na educación galega. Hoxe. Nun sistema que presume de convivencia, innovación e benestar emocional.
Contámolo de forma anónima porque a prioridade é protexer ao noso fillo. Pero non calamos porque calar é permitir que isto lles pase a máis nenos e a máis familias. E non podemos permitilo. Un fillo agredido non é un conflito puntual. É un síntoma. É unha chamada de auxilio. É unha obriga legal e moral das administracións.
Nós xa non pedimos nada extraordinario: só que o noso fillo poida ir ao instituto sen medo; que quen o agrediu non comparta espazos e tempos; que alguén garanta que non volva pasar de novo e que unha familia non teña que asistir á Fiscalía de Menores para pedir aquilo que a escola debería asegurar desde o minuto cero: seguridade, protección e verdade.
E pedimos outra cousa máis: que Galicia abra os ollos. Que os protocolos non substitúan ás persoas. Que a administración deixe de mirar cara outro lado. E que o silencio, que tanto dano fixo neste proceso, non se converta tamén no silencio dunha sociedade enteira ante a violencia que sofren os nosos nenos e nenas.
Contámolo de forma anónima porque a prioridade é protexer ao noso fillo. Pero non calamos porque calar é permitir que isto lles pase a máis nenos e a máis familias. E non podemos permitilo. Un fillo agredido non é un conflito puntual. É un síntoma. É unha chamada de auxilio. É unha obriga legal e moral das administracións
Porque o acoso escolar non é só o que pasa dentro dunha clase. É tamén o que pasa cando unha familia pide axuda... e ninguén responde a tanta pregunta que queda no aire:
Que sucede cando un protocolo é máis importante ca vítima? Cando se cumpre o formulario pero non se cumpre a protección. Cando unha familia só pide seguridade e elabora e recibe trámites. Cando un neno pide axuda e recibe silencio.
Sucede o que nós vivimos. E sucede máis veces das que se conta!
Por que escribimos isto? Porque hai nenos que non poden escribir, familias que non saben por onde empezar e profesorado que, sabendo o que ocorre, non se atreve a dicilo en voz alta.
E porque Galicia precisa revisar non só os seus protocolos, senón a súa cultura institucional: a cultura que lle ten medo ás palabras, que prefire un centro “tranquilo” a un centro xusto, que fala de convivencia pero non a practica cando verdadeiramente importa.
Nós queremos reparación e unha educación máis amable. Queremos seguridade.
Queremos verdade. Queremos humanidade.
E, sobre todo, queremos que ningún outro neno galego viva o que o noso fillo viviu na impunidade do silencio.
