A proposta de Von der Leyen xera dúbidas sobre as condicións dunha hipotética membresía asociada e o seu encaixe no marco xurídico europeo
A Unión Europea realizou este mércores un novo movemento no taboleiro xeopolítico mundial ao abrir a porta a que Canadá se converta no primeiro membro asociado da UE. A proposta foi formulada pola presidenta da Comisión Europea, Ursula von der Leyen, durante o seu discurso sobre o estado da Unión ante o Parlamento Europeo.
Von der Leyen asegurou durante a súa comparecencia ante o pleno do Parlamento Europeo que se necesitan novas alianzas ante "a fría fraxilidade do mundo actual". Presente durante o acto atopábase Mark Carney, primeiro ministro canadense, quen apoiou a formulación e, un día despois, defendeu ante a Eurocámara unha cooperación moito máis profunda de ambas as partes.
"Hoxe en día, a nosa sociedade non está a salvo de novas tormentas", destacou Carney, incidindo en que, aínda que "Canadá e a UE son fortes por separado, (...) son máis fortes xuntos".
Quen non recibiu estas palabras de bo grao foi o presidente dos Estados Unidos, Donald Trump, que cualificou esta posible alianza de "acto hostil" e "ridícula", e chegou a dicir que "Canadá foi un pésimo socio comercial". Así mesmo, ameazou con impoñer "grandes aranceis" a Europa se a iniciativa saía adiante e asinou un memorando para excluír os produtos de orixe canadense das contratacións do Gobierno civil federal estadounidense.
Trump cualifica esta posible alianza de "acto hostil" e "ridícula"
A sintonía entre Canadá e a UE é máis que evidente ante un panorama político axitado. Pero que suporía afondar ata ese punto a alianza? Ten encaixe xurídico a figura exposta por Von der Leyen? Que gañaría cada parte e por que Bruxelas move ficha precisamente agora? Para analizar as claves deste asunto, infoLibre consultou a Ruth Ferrero-Turrión, profesora de Ciencia Política e Estudos Europeos na Universidade Complutense de Madrid.
Existe a figura do “membro asociado” na UE?
A resposta é simple: non é posible ser membro asociado. Ruth Ferrero-Turrión aclárao: "Esta figura non existe nos Tratados, polo que habería que definir directamente en que consiste ser membro asociado á Unión Europea: cales son as condicións, se tería acceso ao mercado común, se entraría nos programas europeos, se o faría con voz, pero sen voto ou estaría disposto a asumir o acervo comunitario e tamén se acepta a xurisdición do Tribunal de Xustiza Europea (TJUE). Son preguntas que están no aire e que ninguén respondeu aínda".
É a primeira vez que se formula esta figura?
"Non, é a segunda vez. Merz hai uns meses propuxo que se xogase con esta figura de membro asociado en relación con Ucraína", explica Ferrero-Turrión.
O chanceler alemán Friedrich Merz expuxo en maio de 2026 unha “membresía asociada” para Ucraína como fórmula intermedia antes da súa adhesión plena. O país xa é candidato a entrar na UE e as súas negociacións de adhesión foron formalmente abertas en 2024, pero o proceso afronta importantes obstáculos políticos. A proposta de Merz, que contemplaba unha integración sen plenos dereitos de voto, xerou dúbidas dentro da UE e foi rexeitada polo presidente ucraíno, Volodímir Zelenski, que reclamou unha membresía completa.
Como son actualmente as relacións entre a Unión Europea e Canadá?
“As relacións entre a Unión Europea e Canadá son moi densas e desde o ano 2025-2026 evolucionaron desde unha asociación estratéxica entre os dous territorios ata algo que é máis ambicioso”, responde a profesora da UCM.
A proposta de Von der Leyen pretende profundar unhas relacións “moi sólidas” que se materializaron en diversos instrumentos como o Acordo Económico e Comercial Global (CETA), a Asociación Dixital UE-Canadá e a cooperación en materia de defensa. En xuño de 2025, ambas as partes asinaron ademais unha Asociación de Seguridade e Defensa e, desde 2026, Canadá participa no instrumento europeo SAFE, converténdose no primeiro país non europeo con acceso a este mecanismo para a contratación conxunta en materia de defensa.
Por que a UE efectúa agora este movemento?
Para a experta en relacións internacionais, esta proposta conta con dúas vertentes: o interese do Canadá por reducir a súa dependencia dos Estados Unidos e unha necesidade estratéxica europea.
“Canadá quere desvincularse na medida do posible ou reducir as vulnerabilidades e as dependencias en relación con Estados Unidos, que puxo en cuestión a propia soberanía canadense. Isto permítelle tamén a Von der Leyen un reforzo ante a debilidade do vínculo transatlántico anterior”.
Esta alianza permitiría a ambos os territorios exercer unha maior forza contra Trump, quen dixo que “quere ver fragmentada” a Unión Europea e minou a soberanía canadense con propostas como converter ao país no estado 51 de EEUU
Que gañaría a Unión Europea con esta alianza?
Para a UE, un achegamento aínda maior ao Canadá contribuiría a reducir dependencias estratéxicas respecto a Estados Unidos e á China. Ferrero-Turrión destaca que o país norteamericano podería achegar, alén de materias primas críticas, unha solución alternativa á cuestión enerxética, permitindo “unha diversificación no acceso aos hidrocarburos para o marco europeo”.
A cooperación en avances tecnolóxicos, alén dun reforzo da defensa grazas á conexión entre as industrias canadenses e europeas, serían aspectos moi beneficiosos desta alianza para a UE.
Ao non existir a figura de "membro asociado", en que queda a proposta?
Ruth Ferrero-Turrión decántase antes por fortalecer a asociación estratéxica que pola creación dunha “membresía asociada que xera moita confusión”, e que, advirte, “pode molestar a outros países que queren adherirse á Unión Europea”.
“Por que Canadá debería dispoñer dunha vía privilexiada de adhesión á Unión Europea máis que Ucraína, Moldova, Montenegro ou os Balcáns en xeral, que teñen que atravesar un proceso máis esixente de adhesión e adaptación ao acervo?”, pregunta.
Por agora, “membro asociado” é, por tanto, unha proposta política aínda sen contido xurídico definido. Von der Leyen abriu a porta, Carney acolleu favorablemente a idea e ambos queren deseñar unha relación máis integrada, pero aínda queda por concretar que dereitos, obrigacións e institucións implicaría e que respaldo requiriría dos Estados membro. A próxima cimeira entre Canadá e a UE, prevista para outubro, será un dos escenarios nos que ambas as partes poderán comezar a dar contido a esa fórmula.
