Estados Unidos usa o mesmo mecanismo de coacción desde os aranceis a México e China ata a designación dunha plataforma dixital italiana como terrorista
As vítimas desta política son países, pero tamén empresas e actores de fóra dos Estados Unidos. É o caso da plataforma italiana Autistici/Inventati, coñecida por dar soporte dixital a organizacións de esquerdas que buscan servizos de privacidade fronte ás grandes plataformas comerciais.
O colectivo acaba de pechar, forzado pola decisión do Departamento de Estado de sinalalo como aliado do terrorismo. Ningunha sentenza xudicial italiana, europea ou internacional acreditou que o grupo sexa unha organización terrorista. Non fixo falta. Bastou unha designación executiva da Administración Trump.
O presidente estadounidense utiliza o peso económico, financeiro e militar dos Estados Unidos para forzar decisións en asuntos que van moito máis alá do comercio. Ninguén está a salvo: o seu catálogo de obxectivos esténdese a gobernos estranxeiros, universidades, medios, bufetes, empresas e organizacións civís, mesmo dentro das súas propias fronteiras.
Trump non entende o poder como a capacidade de persuadir, construír alianzas duradeiras ou administrar conflitos de forma diplomática, senón como a facultade de impoñer un prezo. Se un país non acepta as súas condicións, ameaza con aranceis fulminantes. Se unha universidade non modifica as súas políticas internas, conxela os seus fondos federais. Se un bufete representa a un adversario, pon en risco os seus contratos públicos. Se unha organización tecnolóxica estranxeira ofrece ferramentas de privacidade a activistas de esquerdas, pode acabar nunha lista antiterrorista, asfixiada financeiramente ata a súa desaparición.
O resultado é unha política baseada na coacción. A ameaza deixa de ser o último recurso da acción exterior e convértese no punto de partida. Non é unha retórica pensada para o consumo interno dos seus votantes. Funciona porque o custo de resistirse parece —e a miúdo é— maior que o de aceptar as condicións ditadas desde Washington.
Esta diplomacia de extorsión obedece a unha estrutura moi definida. O trazo distintivo do mandato de Trump non é o uso de sancións ou aranceis, empregados por outros presidentes ao longo da historia dos Estados Unidos, senón a súa utilización como instrumentos de presión para fins alleos ao obxectivo formal para o que foron concibidos. A secuencia é sempre a mesma. Primeiro, unha ameaza maximalista busca descolocar e infundir temor. Despois, se chega a negociación, desenvólvese desde unha posición de forza, de modo que calquera concesión preséntase como unha vitoria persoal.
Un dos exemplos máis claros desta transformación é o uso dos aranceis para obter concesións alleas ao comercio internacional. O arancel deixou de protexer industrias ou corrixir desequilibrios comerciais para converterse nunha ferramenta de extorsión. En febreiro de 2025, a Administración Trump impuxo aranceis do 25% ás importacións de México e Canadá, e do 10% ás da China. A Casa Branca non apelou a subsidios inxustos nin a prácticas de dumping: xustificou o gravame sinalando o tráfico de fentanilo e a inmigración irregular. O arancel funcionou así como panca para modificar políticas soberanas de seguridade e control de fronteiras en países veciños. Que o Tribunal Supremo estadounidense terminase anulándoos, en febreiro de 2026, non serviu de moito.
En América Latina, a ameaza arancelaria tamén presionou sobre asuntos migratorios. Trump non só apuntou a México con ese 25%; tamén ameazou a Colombia tras unha disputa diplomática pola aceptación de voos con persoas deportadas. O patrón é reconocible. Formúlase unha acusación ampla e difusa. Anúnciase unha penalización económica inmediata. O país afectado, ante o pánico dunha crise económica, intenta evitar a entrada en vigor dos aranceis. E a Casa Branca presenta as medidas adoptadas polo outro Goberno como unha capitulación total.
Persecución
O episodio de Autistici/Inventati resulta especialmente inquietante, sobre todo porque o Goberno de Giorgia Meloni celebrouno no canto de protexer os intereses dos seus concidadáns. Washington combinou sancións financeiras, a narrativa antiterrorista e o control sobre a infraestrutura dixital global con fins alleos por completo á liberdade de expresión.
O pasado 26 de agosto, os Departamentos de Estado e do Tesouro designaron ao colectivo como Specially Designated Global Terrorist (SDGT). A Administración sostivo que proporcionara infraestrutura dixital a organizacións que Washington considera extremistas, incluídos grupos vinculados á esquerda radical e células de Antifa.
Segundo o expediente do Tesouro, Autistici/Inventati ofrecía aloxamento web, correo cifrado, listas de distribución, chat, videoconferencia, ferramentas de anonimato e a infraestrutura da plataforma Noblogs. A acusación oficial sostén que estes servizos permitían a grupos violentos organizarse, difundir propaganda, publicar información sobre obxectivos e preparar accións.
Fronte a esa narrativa álzase a realidade fundacional do grupo. Autistici/Inventati, creado en 2001, é unha infraestrutura tecnolóxica voluntaria e non comercial, orientada a protexer a privacidade de activistas e cidadáns fronte ás grandes plataformas comerciais. O efecto da sanción foi inmediato. Suspendeuse o dominio .org do colectivo. Pechouse a súa conta bancaria e cortouse calquera fluxo de financiamento ou pago de servidores. Interrompéronse as pasarelas de pago e aumentou o risco legal para calquera entidade que mantivese relacións coa organización. Asfixiado por este bloqueo, os seus titulares anunciaron a principios de setembro o peche definitivo, ao considerar imposible garantir a seguridade dos seus usuarios e voluntarios.
A gravidade do caso non reside só en se a Administración dispoñía de probas sobre o uso indebido dos servidores por terceiros. O problema democrático é máis profundo. Pode un Estado cualificar como terrorista a un provedor estranxeiro de servizos dixitais polo uso que terceiros fan das súas ferramentas neutrais, sen que medie unha sentenza xudicial pública e imparcial? Aplicada de forma ampla, esta doutrina podería afectar a provedores de correo, empresas de aloxamento web, servizos de cifraxe, redes sociais e calquera ONG que ofreza asistencia dixital a movementos disidentes.
A estratexia da chantaxe non se reserva para adversarios internacionais. A Administración importouna para aplicala dentro de Estados Unidos, combinando fondos públicos, contratos federais, investigacións administrativas, licenzas e acceso institucional para someter os seus críticos domésticos. Unha investigación da axencia Reuters identificou polo menos a 470 persoas, empresas e institucións represaliadas durante o mandato de Trump: funcionarios públicos, fiscais, universidades, bufetes, medios e organizacións civís.
Tres mecanismos explican como se somete ao disidente interno. O primeiro é o castigo directo. O segundo, a ameaza velada ou explícita. O terceiro, a indución á capitulación preventiva. O arsenal inclúe a conxelación de fondos federais, restricións a contratos públicos, investigacións administrativas, presión ideolóxica sobre os campus, ataques reputacionales contra bufetes que representan a adversarios políticos, ameazas contra medios (incluída a retirada de licenzas de radiodifusión), purgas de funcionarios e fiscais independentes, e acordos forzosos que obrigan a modificar políticas internas.
Acordos para evitar o peor
Polo menos unha ducia de organizacións, entre elas universidades e bufetes, aceptaron acordos co Goberno para evitar sancións que supoñerían a súa ruína económica, como a perda de fondos federais por miles de millóns. Trump perdeu moitas destas batallas nos tribunais, pero o seu obxectivo non é gañar, senón xerar un efecto paralizante. A extorsión política moderna non necesita unha orde explícita do tipo “obedece ou serás destruído”. Basta con crear unha atmosfera punitiva na que a ameaza resulte comprensible para calquera actor racional. O afectado debe elixir entre unha resistencia custosa ou ceder en silencio.
As universidades estadounidenses son un caso ben documentado. Dependen de fondos públicos, contratos de investigación e colaboración con axencias federais, e esa dependencia ofrece á Administración unha panca de asfixia eficaz. As ameazas buscan desmantelar os programas de diversidade, impoñer restricións sobre estudantes trans, frear as protestas propalestinas, intervir na organización académica e revisar o financiamento estranxeiro.
Cos medios, o método é idéntico: un goteo de investigacións federais, demandas orquestradas, revogación de credenciais, restricións de acceso á Casa Branca e advertencias sobre a revogación de licenzas de emisión contra medios clasificados como hostís.
No ámbito xurídico, os bufetes sofren coacción a través dos contratos públicos e as autorizacións de seguridade. Un despacho que representa a alguén investigado politicamente polo Goberno é presentado ante a opinión pública como parte do problema, o que disuade a outros avogados de asumir casos sensibles. Como con Autistici/Inventati, non fai falta prohibir o dereito á defensa: basta con volver temeraria financeiramente a colaboración co obxectivo do presidente.
Tamén coas empresas tecnolóxicas e os organismos internacionais aplica Trump a lóxica do ultimato. En febreiro de 2026 ordenou ás axencias federais deixar de utilizar a tecnoloxía de Anthropic despois de que a compañía se resistise a entregar ao Pentágono un acceso sen restricións aos seus modelos de intelixencia artificial. O Departamento de Defensa chegou a cualificar á empresa de "risco para a cadea de subministración" por motivos de seguridade nacional.
Para someter a Nacións Unidas, Washington converteu o seu financiamento nun mecanismo de presión. Trump dispuxo retirar os Estados Unidos de 31 entidades da ONU e cortar ou revisar o seu financiamento, mentres esixía reformas a cambio de manter centos de millóns de dólares. Non é unha negociación multilateral, senón unha política de “reforma ou castigo”: Washington usa o seu peso financeiro e tecnolóxico para someter a institucións cuxa independencia limita o poder presidencial.
A cerimonia da submisión
A diplomacia tradicional asume intereses contrapostos e utiliza a negociación para alcanzar un acordo sostible. O método Trump invirte esa lóxica: parte da ameaza destrutiva e converte o acordo final nunha cerimonia pública de submisión.
CNN documentou a secuencia da coacción. Primeiro chega a acusación, que culpa o adversario de provocar unha “emerxencia” existencial, xa sexa inmigración, tráfico de drogas, terrorismo dixital, déficit ou ideoloxía radical. Séguelle a sobrerreacción, cunha resposta desproporcionada que pode ser aranceis masivos, sancións antiterroristas, conxelación de fondos ou o simulacro do uso da forza. A continuación cultívase a incerteza: ao non aclarar cando nin en que magnitude aplicará o castigo, a ambigüidade obriga ao destinatario a paralizar as súas actividades.
Isto forza unha negociación persoal, onde o afectado entende que non negocia cun Estado baseado en regras, senón que debe suplicar ao estado de ánimo do presidente. Finalmente, chega a proclamación da vitoria: que a vítima ceda véndese como proba de que a man dura funciona. Dá igual que se trate dunha plataforma progresista de servizos dixitais ou dun país como Irán, e o de menos é que o obxectivo de someter o adversario funcionase ou fose un completo fracaso, como sucede coa república islámica.
O método Trump ten unha vantaxe táctica a curto prazo. Monopoliza o ciclo de noticias, produce titulares estridentes, forza os adversarios a responder rápido e permite ao presidente presentar calquera concesión, por mínima que sexa, como unha vitoria histórica.
As relacións internacionais quedan atrapadas nunha sucesión esgotadora de ultimátums. Pulverízanse as fronteiras entre a lexítima seguridade nacional e a mera persecución política, e bens do Estado como o financiamento público, a capacidade sancionadora e a regulación administrativa convértense en instrumentos para esixir vasalaxe.
