Cando menos 34 maxistrados do alto tribunal chegarán á idade de xubilación forzosa durante o próximo mandato do Consello Xeral do Poder Xudicial
O Senado foi considerado, durante décadas, como un simple cemiterio de elefantes, pero estas eleccións convertérono en peza de caza maior. Iso explica a procura de acordos a esquerda e dereita. Pactos cos que se quere optimizar e sacar a maior rendibilidade posible aos votos obtidos. "Temos o compromiso de optar non só á maioría absoluta que xa ten o PP en solitario, senón de poder conseguir os tres quintos", recoñecía esta semana o líder do PP, Alberto Núñez Feijóo, nunha entrevista. Unha maioría reforzada nunca antes vista que, de lograrse, permitiría á dereita non só envorcar o Tribunal Constitucional, senón tamén renovar ao seu antollo a cúpula xudicial.
[O pacto bipartito PP-Vox para o Senado inclúe Pontevedra]
A curto prazo, os 161 asentos no Senado permitirían a PP e Vox impoñer os catro maxistrados da corte de garantías pendentes de renovar na Cámara Alta, o que provocaría un cambio no xogo de maiorías –da actual progresista a unha conservadora–. E, a longo prazo, daríalles a capacidade de substituír, sen necesidade de alcanzar ningún acordo, decenas de postos de maxistrados do Tribunal Supremo que se van ter que ir cubrindo durante o próximo mandato do Consello Xeral do Poder Xudicial (CXPX) –o que debería transcorrer entre 2029 e 2034– como consecuencia do elevado número de xubilacións que se esperan para ese lustro.
O órgano de goberno dos xuíces, cuxa última renovación bloqueou o PP durante máis dun lustro, está integrado por un presidente e vinte vogis. A metade elíxeos o Senado e a outra metade o Congreso. En ambos os casos, por maioría de tres quintos. É dicir, PP e Vox poderían elixir directamente á decena de vogais cuxa designación se reserva á Cámara Alta. Máis complicada é, con todo, esa maioría reforzada na Cámara Baixa. Alí, por tanto, sería necesario, como ata o de agora, un acordo co resto de forzas políticas para a renovación da outra decena. Nas dúas últimas renovacións, con Pedro Sánchez e Mariano Rajoy no Goberno, polo menos cinco vogais desta cota foron conservadores.
A falta de acordo no Congreso non impediría que o novo órgano de goberno dos xuíces botase a andar. "Se o día da sesión constitutiva non houbese algunha das Cámaras procedido aínda á elección dos vogais cuxa designación lle corresponda, constituirase o Consello (...) cos dez vogais designados pola outra Cámara e cos vogais do Consello saínte que fosen designados no seu momento pola Cámara que incumprise o prazo de designación, podendo desde entón exercer todas as súas atribucións", reza o artigo 570 da Lei Orgánica do Poder Xudicial. Un precepto que foi incluído nunha das reformas da norma impulsadas polo primeiro Gobierno de Mariano Rajoy.
Un rolete para renovar a cúpula xudicial
Nun escenario de tres quintos no Senado e bloqueo no Congreso, por tanto, o CXPX podería botar a andar con nada menos que quince vogais conservadores –os dez novos da Cámara Alta e os cinco que conservaría do anterior mandato pola Cámara Baixa–. Unha maioría cualificada que non distaría moito da que tería se tamén pactase co resto de forzas a repartición do Congreso. E que daría a dereita e ultradereita carta branca para deseñar ao seu antollo a cúpula xudicial. Á fin e ao cabo, os nomeamentos de presidentes de Sala e maxistrados do Supremo, así como dos presidentes de Audiencia Nacional ou Tribunais Superiores de Xustiza, lévanse a cabo por maioría de tres quintos. É dicir, con trece vogais ou máis o bloque conservador podería impulsar as designacións sen necesidade de acordo cos progresistas.
Non son poucos os nomeamentos previstos no alto Tribunal durante o próximo mandato do Poder Xudicial. Segundo o último Escalafón da Carreira Xudicial, polo menos 34 maxistrados do Supremo cumprirán entre xuño de 2029 e xuño de 2034 os 72 anos, idade máxima que marca a lei para estar en activo. É case a metade do persoal actual do tribunal. Media ducia dos que se atopan nesta situación están a exercer na Sala do Penal, que é a encargada de instruír e axuizar aquelas causas que afectan a aforados de primeiro nivel –desde o presidente do Gobierno a deputados e senadores– e que leva máis de dúas décadas sen maioría progresista. É o caso de Manuel Marchena, Antonio del Moral, Ana María Ferrer, Vicente Magro, Susana Polo ou Carmen Lamela.
Outros 21 forman parte da Sala do Contencioso-Administrativo, encargada de revisar os actos e disposicións do Consello de Ministros e que saltou á palestra nas últimas semanas por suspender o dereito ao voto de decenas de miles de españois que accederon á nacionalidade por ser descendentes de exiliados da Guerra Civil e o Franquismo en aplicación da chamada lei de netos. É case a metade dos membros da mesma –32 máis o presidente–. Canto ao resto, repártense entre a sala Civil, Social e Militar.
A capacidade para impoñer unha esmagadora maioría no órgano de goberno dos xuíces, no entanto, non só depende da capacidade da dereita e a ultradereita de alcanzar os tres quintos do Senado. Tamén de que se manteña a actual fórmula de elección dos vogais do Poder Xudicial. Un sistema que, precisamente, o PP de Alberto Núñez Feijóo pediu unha e outra vez reformar cando mantiña bloqueada a renovación do CXPX. Hai só un ano, os conservadores esixían que unha ducia dos membros do órgano fosen elixidos por xuíces e maxistrados e só oito por Congreso e Senado. Unha proposta que haberá que ver se se mantén no caso de que Feijóo, tras os comicios do 29N, alcance La Moncloa.
