Os dous leóns que custodian a entrada do Congreso dos Deputados foron fundidos no século XIX co bronce de canóns capturados durante a Guerra de África. O presidente do Goberno de España, Pedro Sánchez elixiu ese "feito histórico" para comezar o seu esperado discurso na tribuna do Congreso para reivindicar a españolidade de Ceuta e Melilla: "Así vai seguir até o final dos tempos".
O socialista comezaba así unha comparecencia marcada por unha crise que xa dura un mes e que tensionou as relacións con Marrocos -é máis, revelou que o Goberno chamou a consultas á embaixadora marroquí o pasado 21 de agosto- e cos seus socios parlamentarios, abriu interrogantes sobre o funcionamento dos servizos de información españois e situou de novo a política migratoria no centro da batalla política.
O presidente do Goberno de España asegura que non existiron avisos previos sobre o cruzamento masivo
Esta vez, ademais, Sánchez quixo empezar polas vítimas. Tras as críticas recibidas pola falta de empatía dalgunhas das súas respostas na entrevista concedida á Cadena SER, o presidente do Goberno trasladou a súa solidariedade coa "cidadanía ceutí, que está a pasar momentos difíciles", cos 141 migrantes mortos no mar e "cos servidores públicos que traballan sen descanso".
A comparecencia prodúcese un día despois das masivas concentracións celebradas en distintos puntos de España en apoio a Ceuta e en plena polémica polo informe policial do Centro Nacional de Inmigración e Fronteiras (CENIF) que describe a actuación de axentes marroquís durante a chegada masiva de migrantes dos días 30 e 31 de xullo. Sánchez admitiu que aínda quedan feitos por coñecer, pero aproveitou a súa intervención para fixar a posición do Executivo ao redor de tres preguntas: "Podería evitarse a crise?; Quen a provocou? e Que fará agora o Goberno?".
"Non houbo alertas ou avisos extraordinarios"
A resposta de Sánchez á primeira cuestión foi inequívoca: o Goberno recibiu información sobre un incremento das entradas a nado, pero ningunha alerta que permitise prever un fenómeno das dimensións que terminaron producíndose, coa entrada masiva de entre 70 mil e 80 mil persoas.
O socialista traslada a solidariedade "coa cidadanía ceutí, que está a pasar momentos difíciles", coas 141 persoas migrantes que morreron e "cos servidores públicos que traballan sen descanso" na cidade norteafricana
Segundo a cronoloxía exposta polo presidente, até o 25 de xullo rexistrábanse ao redor de 37 entradas diarias. A cifra foi aumentando até chegar a 194 durante a noite do día 29. Ese incremento, explicou Sánchez, foi detectado polas autoridades españolas e ceutís, que comezaron a coordinarse para facerlle fronte. Era "evidentemente unha repunta significativa", sinalou, pero "en absoluto inédita e excepcional".
O escenario cambiou radicalmente o día 30. Á circulación de vídeos en redes sociais que animaban a cruzar a fronteira sumouse a chegada de grupos cada vez máis numerosos cara aos pasos fronteirizos. Foi entón cando, segundo o socialista, os axentes españois despregados na zona se atoparon ante unha decisión límite: tentar conter mediante a forza ás persoas que trataban de entrar ou permitir momentaneamente o paso para evitar unha traxedia maior, é dicir "entre a estanqueidade da fronteira ou defender a vida humana". "Elixiron o segundo. Creo que fixeron o correcto", sentenciou.
O Goberno fará públicos os informes
Unha parte importante da súa intervención estivo dedicada a combater as acusacións de que o Executivo fora advertido e non actuou. Sánchez negou, en primeiro lugar, que a axencia europea Frontex alertase cun mes de antelación dunha entrada masiva en Ceuta. O documento da axencia europea ao que se fixo referencia durante os últimos días era, segundo a súa explicación, un informe rutineiro sobre tendencias migratorias que non anticipaba "nin remotamente" un episodio semellante. Así, anunciou que o Goberno fará públicos os informes e documentos relacionados coas alertas e comunicacións que se produciron antes da entrada masiva.
Sánchez rexeita de plano a tese de que o Goberno coñecía a magnitude do que ía ocorrer e decidiu conscientemente non actuar: "En que cabeza cabería?". Revela, asemade, que chamou a consultas a embaixadora marroquí o 21 de agosto
Tamén rexeitou que a Policía trasladase unha advertencia específica sobre Ceuta. Os informes policiais citados pola oposición referíanse, defendeu, a posibles chegadas marítimas á Península. Si admitiu que o presidente de Ceuta, Juan Jesús Vivas, trasladou a súa preocupación polo aumento das entradas a nado e pediu que se avisase ao Ministerio do Interior, pero que o volume de persoas era moito menor.
Ademais, asegurou que o CNI elaborou ademais dous informes de situación nos que constataba que as entradas estaban a aumentar e recomendaba extremar as precaucións, pero sen a magnitude do que finalmente ocorreu. Así, o presidente do Goberno sostivo que ningún deses sinais podía interpretarse como unha advertencia de que decenas de miles de persoas tentarían entrar en Ceuta.
O seu argumento é que tanto o aumento das entradas a nado como a circulación de mensaxes en redes sociais encaixaban daquela nun patrón coñecido durante os meses de xuño e xullo, cando as mellores condicións meteorolóxicas facilitan os intentos de chegada. O presidente do Goberno recoñeceu, á súa vez, que "España ten que mellorar os seus mecanismos de anticipación". O que rexeitou de plano é a tese de que o Goberno coñecía a magnitude do que ía ocorrer e decidiu conscientemente non actuar. "En que cabeza cabería?", preguntouse.
A cooperación posterior con Rabat
O presidente diferenciou entre as incógnitas sobre o ocorrido nas primeiras horas e a cooperación que, segundo a súa versión, se estableceu posteriormente con Marrocos. Sánchez defendeu que sen a colaboración das autoridades marroquís sería "loxisticamente imposible" xestionar os retornos que comezaron poucas horas despois da entrada masiva. Sánchez puxo tamén un límite ás demandas de expulsións indiscriminadas. "Antes de expulsar un ser humano hai que ver quen é".
Se existisen probas contra Marrocos actuariamos, pero non hai evidencias sólidas"
Aínda así, recoñeceu tensións co país veciño despois de que o ministro marroquí de Xustiza, Abdellatif Ouahbi, reivindicase os "dereitos históricos e xeográficos" de Marrocos sobre Ceuta e Melilla e expuxese abrir con España un diálogo para lograr o seu "retorno ao seo da patria". Aquela mesma noite, Exteriores rexeitou "rotundamente" calquera cuestionamiento da soberanía española e lembrou que ambas as cidades forman parte da integridade territorial de España e da Unión Europea. Por ese motivo, dixo, España chamou a consultas á embaixadora marroquí o pasado 21 de agosto, aínda que o Executivo non o fixo público até hoxe.
Sánchez tamén reivindicou que un presidente do Goberno debe tomar decisións "sobre evidencias e non sobre sospeitas sen contrastar nin intereses partidistas", especialmente cando están en xogo as relacións cun país veciño e calquera movemento pode ter consecuencias difíciles de reverter. "Se existisen probas contra Marrocos actuariamos, pero non hai evidencias sólidas", apuntou. Con todo, deixou claro que se xorden datos de implicación marroquí haberá "consecuencias inmediatas"
Nin a oposición nin os socios cren as explicacións de Sánchez
O líder do PP, Alberto Núñez Feijóo, foi o primeiro en intervir e cargou con dureza contra Sánchez e esixiulle a dimisión "por incompetente ou por cómplice". O conservador sostivo que o ocorrido en Ceuta non foi unha crise migratoria senón unha "invasión que continúa" e asegurou que a operación "saíu e foi consentida por Marrocos" e que existen indicios de que Rabat a coordinou e de que o Goberno fora advertido. Feijóo chegou a preguntar a Sánchez "que sabe Marrocos de vostede" e advertiuno de posibles responsabilidades xudiciais.
Pola súa banda, o líder de Vox, Santiago Abascal, elevou aínda máis o ton, cualificou reiteradamente ao presidente de "traidor" e definiu a entrada masiva como unha "invasión a secas". O ultradereitista tamén reprochou a Sánchez que non identificase a quen estivo detrás do sucedido e acusoulle de actuar como "portavoz de Marrocos" e de sinalar aos policías pola decisión adoptada na fronteira.
Feijóo ameaza a Sánchez con responsabilidades xudiciais e pregúntalle "que sabe Marrocos de vostede"
Desde Sumar, socio minoritario do Executivo, o deputado Enrique Santiago, tamén se distanciou abertamente do relato mantido pola parte socialista do Goberno e afirmou que España "sufriu un ataque de Marrocos", unha operación que, ao seu xuízo, tivo "claras intencións políticas e xeoestratéxicas". O deputado de EU foi máis lonxe ao asegurar que Marrocos actuou "en coordinación con EUA e Israel" e considerou que atribuír o sucedido unicamente ás mafias "non é crible". Santiago reprochou ademais ao Executivo actuar tarde, pero rexeitou as devolucións automáticas como solución.
A tamén deputada de Sumar, Aina Vidal, incidiu nesa dobre crítica a Rabat e ás políticas de peche de fronteiras. A portavoz adxunta dos Comúns sostivo que "a política de apaciguamiento de Marrocos fracasou" e reclamou ao país veciño explicacións polo ocorrido, á vez que denunciou un sistema migratorio no que as persoas son utilizadas como "moedas de cambio". Fronte ao discurso de PP e Vox, Vidal puxo o foco especialmente nos menores que chegaron a Ceuta e defendeu a súa acollida e traslado á Península.
