A eólica mariña, unha tecnoloxía que aspiraba a xogar un importante papel en España pola súa extensa costa, seguirá metida nun caixón durante unha década máis. O Goberno de España estimou nun primeiro momento que antes de 2030 habería fronte ás praias de varias comunidades autónomas entre 70 e 200 muíños de vento operativos, pero o atasco administrativo e agora a convocatoria electoral paralizou os investimentos. O sector non espera que o primeiro aeroxerador mariño flotante comercial comece a funcionar, con sorte, cando menos até 2034. 

É a previsión que fai Juan de Dios López, director técnico da Asociación Eólica Española (AEE), a patronal do sector, que asegura que neste momento tardaríanse entre sete e nove anos en desenvolver un proxecto. "Se se adxudicasen as poxas en 2027, é pouco probable que vexamos os primeiros antes de 2034 ou 2035. En principio, un proxecto alóngase sete anos, pero a experiencia dinos que cos atrasos administrativos e os exames ambientais poden alargalo até nove", resume o portavoz. 

E todo isto, sempre que o vindeiro ano leven a cabo as primeiras poxas de proxectos, que en teoría ían ter lugar en 2023. Nese concurso, as promotoras lanzarán as súas ofertas nas que figurará o prezo de venda da electricidade producida polos seus parques, as garantías de protección ambiental e outros criterios que están por definir. O problema é que estas poxas levan pospóndose tres anos e agora quedan no aire coas eleccións de novembro. 

O sector non espera que o primeiro aeroxerador mariño flotante comercial comece a funcionar, con sorte, cando menos até 2034

O último paso que deu o Ministerio para a Transición Ecolóxica foi publicar en febreiro a consulta pública previa sobre a orde que establecerá as bases do primeiro concurso, para a que os interesados dispuñan de 20 días para presentar alegacións. Desde entón, o sector está á espera. Esa orde, que sigue pendente, recollería os prazos de construción que terían que respectar os aspirantes, a área poxada, se se adxudicaría un único parque de gran potencia ou varios máis pequenos, o prezo de partida e outros aspectos. Unha vez publicada, debería abrirse un período de diálogo co sector antes de que o Goberno fixe por fin unha data para a primeira poxa. Pero a convocatoria de eleccións xerais conxelou ese calendario. 

"Acelerar ou retardar o proceso dependerá da vontade do que gañe as próximas eleccións"

"Acelerar ou retardar o proceso dependerá da vontade do que gañe as próximas eleccións. Nós estamos a impulsar xa a eólica mariña porque se tarda anos en desenvolver e necesita unha regulación definida para poder investir. Viríanos ben en España [a partir de 2030] de cara ao peche das centrais nucleares e os aumentos da demanda eléctrica previstos", resume o técnico da patronal. 

A ministra deste departamento, Sara Aagesen, dixo en xullo que esperaba celebrar a primeira poxa ao longo de 2026, que a tecnoloxía era unha das súas prioridades no proceso de transición enerxética e que a súa implantación estaría supeditada ao diálogo con todos os afectados. "A eólica [mariña] é parte da formulación deste Goberno. Nós apostaremos por ela alí onde haxa a máxima aceptación porque é importante contar co territorio e a cidadanía", sinalou hai tres meses. 

Doutra banda, un posible Goberno de PP e Vox podería tanto acelerar como abortar este proceso. Os populares pediron no pasado que o Goberno cumpra o seu compromiso e impulse a eólica mariña, mentres que o partido de Santiago Abascal tratou de torpedeala no Congreso e en varias comunidades autónomas polo seu posible impacto sobre os pescadores. O exemplo paradigmático de retroceso é o dos Estados Unidos, onde Donald Trump paralizou grandes proxectos e xa pagou 4.000 millóns de dólares a empresas que tiñan proxectos en marcha para que renuncien a eles. 

A opción de Galicia

O Plan Nacional de Enerxía e Clima, a folla de ruta enerxética coa que o Goberno se comprometeu ante Bruxelas, aprobado inicialmente en 2021 e actualizado en 2024, recolle que en 2030 habería en España entre un e tres xigavatios (GW) de eólica mariña instalados. A potencia habitual dos aeroxeradores mariños de última xeración rolda os 15 megawatts, polo que farían falta entre 67 e 200 turbinas para cumprir ese obxectivo. 

A outra gran dúbida é onde se situarán as turbinas desa hipotética primeira poxa. Desde hai anos fálase de Canarias como a localización máis probable porque esta tecnoloxía permitiría ao arquipélago descarbonizar a súa produción eléctrica, agora moi dependente dos combustibles fósiles. Tamén se falou da posibilidade de que sexa Galicia, a comunidade costeira con maior implantación de aeroxeradores de España e un tradicional polo industrial eólico. 

O Goberno de España aprobou en 2023 as cinco áreas para a eólica mariña fronte a Galicia

Non son os únicos enclaves posibles, pero si os máis probables para a primeira aterraxe. En febreiro de 2023, o Goberno de España publicou os primeiros Plans de Ordenación do Espazo Marítimo (POEM), un mapa que delimita a construción de muíños de vento a 19 parcelas mariñas situadas fronte á costa de Galicia, Asturias, Girona, Menorca, Canarias e dúas pequenas áreas da costa andaluza. 

Un estudo publicado este ano na revista Renewable Energy e liderado pola Universidade de Casilla-La Mancha concluíu que a eólica mariña sería clave para equilibrar o sistema eléctrico español debido a que as enerxías renovables que dominan na actualidade, a fotovoltaica e a eólica terrestre, presentan variacións horarias e estacionais que provocan subas e baixadas no prezo da luz e complican a estabilidade da rede. 

A vantaxe principal da eólica mariña fronte ás plantas solares é que pode producir enerxía durante as 24 horas do día, o que contribuiría a suavizar a curva de prezos durante as primeiras e as últimas horas do día, as de maior consumo. Tamén presenta vantaxes fronte á eólica terrestre, xa que a versión flotante benefíciase de velocidades de vento máis altas e estables, e presenta, a priori, menos conflitos de localización. Neste momento é moi difícil tramitar novos parques de turbinas na península pola oposición veciñal, e hai comunidades autónomas como Galicia onde é practicamente imposible. 

"O uso combinado do tres recursos aumenta a xeración renovable en aproximadamente un 20% (do total de horas) en comparación coa interacción actual entre a enerxía solar e a eólica terrestre. Este aumento mantense estable durante todo o ano, observándose resultados similares tanto no inverno como no verán", conclúe esa análise.