Bruxelas prioriza os retornos de afgáns nunha xuntanza cos talibáns mentres eurodeputadas denuncian a "complicidade criminal" cun réxime que aplica o apartheid de xénero
Co maior dos segredos e tentando non ofrecer detalles, a Comisión Europea recibiu o pasado martes en Bruxelas a unha delegación de talibán afgáns, a primeira que pisa a capital comunitaria, para tratar posibles acordos migratorios cos que aumentar as deportacións a Afganistán de nacionais dese país que se atopen nalgún Estado membro da Unión Europea. Fíxoo baixo a premisa de "unha reunión técnica" na que participaron tamén representantes de 15 países, pero non de España.
O encontro estivo pilotado polos "servizos da Comisión e Suecia", segundo Bruxelas. A antiga embaixadora afgá en Noruega e xurista Shukria Barakzay denunciou a invitación en termos moi duros: "Non é diplomacia. O que está a facer a Unión Europea é normalizar un apartheid de xénero". As palabras da actual presidenta da Women's Coalition for Justice resoaron no Parlamento Europeo o mesmo día en que a delegación talibá pisaba a capital comunitaria e reflicten a polémica desatada pola reunión.
A Unión Europea aínda non recoñeceu o réxime dos talibán como goberno lexítimo de Afganistán. De aí a encrucillada do equipo de Von der Leyen, que argumenta a súa negativa a falar abertamente dos participantes e dos detalles da reunión "por motivos de seguridade", aínda que admite que "os contactos con representantes do goberno de facto de Afganistán tiveron lugar desde hai un tempo. A primeira reunión foi en Afganistán en xaneiro e desde entón a Comisión estívose preparando para esta reunión técnica en Bruxelas", explica o portavoz Markus Lammert.
O equipo de Von der Leyen redúceo a unha "reunión técnica"
A visita da delegación afgá esperábase desde había semanas, pero atrasouse por problemas cos visados. Finalmente, estivo liderada polo xefe de comunicación do seu ministro de Exteriores. Estivo liderada polo xefe de comunicación do Ministerio de Exteriores talibán e formada por cinco representantes, aos que só se permitiu permanecer un día en Bélxica, sen posibilidade de desprazarse a outros países comunitarios aproveitando o espazo Schengen. Desde o Ministerio de Exteriores belga aseguran que o visado especial concedeuse "despois das análises de seguridade levadas a cabo polo Servizo de Seguridade do Estado e a intelixencia militar".
A Comisión non dubidou en recoller a luva lanzada en outubro de 2025, cando 20 países da UE pediron nunha carta "á Comisión que coordine contactos técnicos sobre retornos". "O obxectivo destes 20 países é devolver a persoas que cometeron graves crimes ou que supoñan ameazas á seguridade", explicaron funcionarios comunitarios na súa misiva. A ministra de Exteriores belga estivo por tras da iniciativa xunto ao seu colega sueco, e congregaron a socios de norte a sur e de leste a oeste do continente, de Alemaña a Italia e Malta, até Polonia, República Checa ou Irlanda.
A presidenta do Comité de Dereitos das Mulleres do Parlamento Europeo, Lina Gálvez, cre que este paso dunha maioría de Estados membros "é unha irresponsabilidade total e absoluta, someterse a uns tempos que nos retrotraen a décadas atrás no que avanzaramos en dereitos humanos e nun marco internacional na súa defensa". A eurodeputada socialista advirte de que, como se está vendo co recente Regulamento de Retornos ou os debates dentro do Consello, "a mensaxe internacional que se envía é de hipocrisía: unha vez máis tómase unha deriva moi transaccional do que son as relacións exteriores da UE, onde se pon por diante o control migratorio fronte aos valores fundamentais da Unión".
Bruxelas non calibra o impacto da visita talibán
En ningún caso foi abordada a recente petición do Parlamento Europeo nunha resolución que denunci aa "persecución sistemática de mulleres e nenas en Afganistán" por un réxime que "institucionaliza violacións masivas dos dereitos fundamentais"
Bruxelas deu este martes continuidade a un "enfoque coordinado e amplo" centrado só en cuestións migratorias para "levar a cabo os retornos de persoas" sen "ofrecerlles nada aos talibán a cambio de aceptar", pero en ningún caso para falar de dereitos humanos e, especialmente, da situación das mulleres, como lle pide unha recente resolución do Parlamento Europeo. O texto denuncia "a persecución sistemática de mulleres e nenas en Afganistán" ante un réxime que "institucionaliza violacións masivas dos dereitos fundamentais, incluíndo o apartheid de xénero, a escravitude e os castigos corporais".
Ao mesmo tempo que se celebraba esta reunión, na Eurocámara denunciábase esta omisión nos intercambios cos talibán. En conversación con infoLibre, Lina Gálvez reprocha os termos da Comisión. "O técnico tamén é político, non hai reunión técnica nestes temas. Reunirse cunha delegación talibá é unha decisión política en si mesma e encerra unha incoherencia moi grande: a UE afirma que os dereitos humanos, os dereitos das mulleres e a democracia son valores fundamentais da súa acción exterior, pero ao mesmo tempo senta cos talibán. Unha cousa non é compatible coa outra".
Os talibán aproveitaron a visita a Bruxelas para deixar unha primeira reclamación tras este pequeno avance no seu recoñecemento internacional: queren empezar por acceder de novo ás delegacións afgás repartidas nos Estados membros,
A reunión de comezos de ano xa estivo capitaneada polo subdirector do Departamento de Asuntos Interiores da Comisión, e non por membros do Servizo Exterior, o corpo diplomático da UE. Agora, "deuse seguimento a esas conversas técnicas, en particular ao relativo á identificación das persoas obxecto de retorno e a expedición de documentos de viaxe", obviando as cuestións de dereitos humanos. E iso que, como denuncia a xurista afgá Shukria Barakzay, "as leis dos talibán non decrecen, hai un dos maiores ataques sistemáticos aos dereitos das mulleres na historia moderna", mentres pide a "a comunidade internacional decidir se apoiará ás vítimas ou está con aqueles que as oprimen".
Irene Montero, tamén eurodeputada no Comité de Dereitos das Mulleres, coincide en preguntarse "se agora os dereitos das mulleres en Afganistán xa non importan" e en pór á UE e ás forzas políticas dirixentes ante o espello. "É importante asumir a nosa responsabilidade, a maioría dos grupos parlamentarios dan soporte á Comisión Europea que se está reunindo cos talibán", di a dirixente de Podemos. "Isto é unha hipocrisía criminal e, peor, complicidade".
Os talibán aproveitaron a visita a Bruxelas para deixar unha primeira reclamación tras este pequeno avance no seu recoñecemento internacional: queren empezar por acceder de novo ás delegacións afgás repartidas nos Estados membros, aínda xestionadas por diplomáticos e funcionarios nomeados antes da súa volta ao poder en 2021, para retomar a prestación de servizos consulares aos afgáns presentes nos Vinte e sete. Esta decisión corresponde a cada país europeo e hai 20 países dispostos desde hai ano e medio a sentar negociar con eles.
