A Comunidad de Madrid, como sede das empresas implicadas, aproba 'in extremis' o mecanismo para iniciar o sistema de devolución botellas, que será imposible aplicar en novembro de 2026 como estaba previsto
Tras máis dun ano de espera, a Comunidad de Madrid, como sede social delas, avalou a documentación das catro organizacións empresariais que aspiran a facerse cargo do sistema que cambiará a recollida de lixo en España, o coñecido como SDDR (Sistema de Depósito, Devolución e Retorno). As latas e botellas custarán uns céntimos extra que o cliente recuperará cando devolva os envases ao supermercado, un mecanismo que xa funciona en media Unión Europea, comezando por Portugal. Procircular, Ecoembes, Corepet e Asociación SDDR España serán as encargadas de montalo.
Segundo puido saber infoLibre, a Comunidad de Madrid, presidida pola popular Isabel Díaz Ayuso, deu o 'ok' seis meses despois de que finalizase o prazo orixinal que contemplaba a normativa estatal. Fíxoo a última hora, nun período extraordinario de seis meses, que finalizou o venres pasado. Se a implantación do SDDR xa comezou cuns tempos extremadamente axustados, o atraso do Gobierno rexional fai inviable cumprir coa normativa. Segundo a lei de residuos, a transformación do sistema de recollida de envases debe estar lista en novembro de 2026.
Julio Barea, de Greenpeace España, reclama recuperar o tempo perdido e que baixo ningún concepto se espere a 2029, como piden algunhas voces da industria. "Agora queremos reunirnos co Ministerio para a Transición Ecolóxica para establecer un calendario concreto de datas. A Comunidad de Madrid tívoo bloqueado, e aínda que cumpriu co último prazo, atrasou a implantación. Se non é en novembro, queremos ter unha nova data concreta", valora.
É un segredo a voces no sector que non hai moito interese –ou ningún– na industria da reciclaxe en que o SDDR chegue a España, posto que supón acabar cun lucrativo negocio para as empresas responsables de recoller e procesar estes envases. O sistema actual, catalogado como "monopolio" pola Comisión Nacional dos Mercados e a Competencia (CNMC), está organizado por Ecoembes e baséase en recoller as botellas e latas nos cubos amarelos, unha fórmula que se demostrou un fracaso e que ademais repercute no peto do cidadán.
O ano que tardou a Porta do Sol en dar o paso inicial para desenvolver o SDDR é "estratexia pura e dura", segundo afirma un axente do sector. "Todos sabemos que para algúns non compensa introducir o SDDR o antes posible", opina este experto. Das catro, opina, Ecoembes é a que "está contra as cordas", mentres que Corepet e a Asociación SDDR son as que máis reman para poñelo en marcha canto antes.
Das catro organizacións, Ecoembes é a máis grande, posto que tivo nas súas mans desde finais dos anos 90 a xestión da maior parte dos residuos do país: o papel, o vidro e os envases. Corepet está ligada á italiana Coripet, unha das empresas que dirixe o SDDR voluntario do país veciño. A Asociación SDDR España é a organización formada polas patronais FIAB, Aecoc e Anged, da alimentación, bebidas e supermercados. E Procircular forma parte de Reclay, unha compañía internacional de xestión de residuos.
Os pasos a seguir
O visto e prace da Comunidad de Madrid só é o inicio dun longo proceso ata poñer en marcha o proxecto. Segundo a lei de residuos de 2022, aínda que o sistema de retorno de envases será estatal, as organizacións que o conformen deben ser avaladas pola comunidade autónoma na que se atope a súa sede social, e as catro están en Madrid. Por iso é polo que a Consellería de Medio madrileña tivo a responsabilidade de dar o primeiro paso, que consiste en dar por boa a proposta e a documentación que ten cada organización.
O seguinte paso é que a Comisión de Coordinación en Materia de Residuos (CCR), formada polo Ministerio para a Transición Ecolóxica e as comunidades autónomas, emita un informe non vinculante sobre a viabilidade do proxecto que propón cada organización, e se é viable que as catro convivan no mesmo territorio, como ocorre noutros países, ou se concentren nunha soa. O visto e prace final a que sociedade montará o SDDR darao despois a Comunidad de Madrid.
Fontes do Ministerio para a Transición Ecolóxica limítanse a lembrar que a lei obriga a poñer en marcha o novo sistema de reciclaxe antes de decembro de 2026, e rexeitan a postura de parte da industria que, baseándose nunha reinterpretación do regulamento europeo 2025/40, defende que o SDDR pódese pospoñer a xaneiro de 2029.
"Esperamos que se acelere o calendario previsto polos SCRAPs [as catro organizacións aspirantes] que solicitaron autorización para xestionar o SDDR, co obxectivo de poñer en marcha o sistema canto antes. Para iso, entendemos que é clave comezar a realizar os investimentos necesarios desde xa, dado que os prazos de implantación son esixentes e o cumprimento dos obxectivos requirirá dispoñer do sistema plenamente operativo con suficiente antelación unha vez resólvanse as solicitudes de autorización", afirman fontes deste ministerio.
O SDDR é importante en España porque a alternativa actual, baseada en cubos amarelos, non só é extremadamente ineficiente e un desastre ambiental, senón que provoca que España incumpra a obrigación europea de recoller por separado o 77% das botellas de plástico. O Ministerio de Transición Ecolóxica calcula que en 2023, o último dato dispoñible, só se recolleu por separado o 43,1% destes residuos. Isto expón aos concellos e ás comunidades autónomas a eventuais multas de Bruxelas, por moito que a responsabilidade de recoller estes envases sexa das empresas que os poñen en circulación.
