Recursos de Galicia (RDG) é a empresa cun 30% de capital da Xunta para a participación pública en proxectos enerxéticos ou de recursos naturais tras década e media rexeitándoo. Emilio Bruquetas, antes director de Reganosa, é o conselleiro delegado.

Tras década e media na que os gobernos de Alberto Núñez Feijóo rexeitaron a participación pública en proxectos enerxéticos ou de aproveitamento de recursos naturais, en 2023 Alfonso Rueda virou e comezou a impulsar esa participación con lexislación específica e coa creación de Recursos de Galicia (RDG), unha empresa para a explotación directa deses recursos na que a Xunta participa co 30%. Xunto co Goberno galego en RDG están 32 das principais empresas do país, como Abanca, Finsa, Ence, Gadisa ou Copasa.

O proxecto máis significativo que desenvolveu ata o momento foi a compra dun parque eólico, denominado Mondigo, xa en funcionamento entre Ribadeo e Trabada, co que quere reducir o recibo da luz á veciñanza máis próxima, iniciativa que quere estender con máis compras similares e cunha comercializadora propia de electricidade que negocie con outros operadores do sector para abaratar a factura das empresas. Ademais, RDG tamén quere participar na explotación doutros recursos naturais como os mineiros, coa mina de Doade apoiada pola UE como primeiro exemplo.

O conselleiro delegado de Recursos de Galicia é o ferrolán Emilio Bruquetas Serantes. Foi xefe de Planificación e Control de Xestión de Reganosa entre 2001 e 2012, cando ascendeu a director xeral da empresa, ata 2023. Tamén foi membro do consello de administración de Impulsa Galicia, a empresa creada en 2021 pola Xunta con Abanca e Reganosa para impulsar proxectos industriais como o de Altri. E foi Impulsa Galicia a que á súa vez lanzou Recursos de Galicia con Bruquetas á fronte.

O lema de Recursos de Galicia é "os nosos recursos, ao noso servizo". Pero ata 2023 a Xunta rexeitaba a participación pública na explotación dos recursos naturais galegos. Por que agora si e antes non?

Creo que a participación público-privada nos recursos naturais é algo que está en Europa moi expandido, en España tamén. É unha fórmula que funciona e que funciona ben. O que si sabemos é que agora cre nesa participación, está a traballar connosco, é o accionista maioritario de Recursos de Galicia e eu creo que é unha fórmula de éxito para conseguir que os nosos recursos estean ao noso servizo.

Por que unha empresa cun 30% de participación pública e non o 100%, o 51% ou o 20%?

"Cun 30% de participación a Xunta ten unha capacidade importante nas decisións de RDG e garante o interese público no día a día da empresa"

Ao final o que tes que facer cando creas unha compañía como RDG é que haxa cabida para todos, isto é o importante. O que intentamos e formulamos como RDG é que sexa o máis representativa posible da sociedade galega. Hai unha parte, a Xunta de Galicia, que é a garante do interese público na nosa sociedade, que o obxecto social, o que vimos facer, non se desvíe nunca. E logo temos un 70% que hoxe son 32 compañías galegas que decidiron investir e acompañar a Xunta nesta viaxe. Pero non queremos que quede aí, queremos seguir ampliando esa base social. Que ao final tamén os galegos, de maneira individual, poidan investir directamente en RDG. Para que haxa cabida para todo ese capital hai que buscar equilibrios razoables. Cun 30% a Xunta, que é o acionista maioritario de RDG, ten unha capacidade importante nas decisións. E garante o interese público sen dúbida no día a día da sociedade.

Fala dunha futura participación directa da cidadanía en RDG. Mesmo de persoas físicas?

"Queremos que nun futuro a cidadanía a nivel individual poida investir directamente en RDG como persoas físicas"

De persoas físicas, si. O que queremos facer antes de que iso se produza é consolidar os fluxos económicos da sociedade para que esa participación non teña un risco elevado. Cando RDG nace, ao principio, é unha idea. Unha idea que moitos deciden acompañar, pero é unha idea. O que estamos a facer no día a día é consolidar esa idea nunha realidade que debería ser capaz de xerar uns fluxos económicos que cando estean ben establecidos fagan que poidamos abrir ese capital ao resto de galegos. E logo estamos a estudar fórmulas. Porque RDG é un proxecto no que estás moitas veces a explorar sitios que outros non exploraron antes. Estamos a explorar fórmulas moi sinxelas como que a propia cidadanía poda investir nun parque concreto, por exemplo. Pode ser máis sinxelo ter uns fluxos económicos establecidos nun parque concreto e que a cidadanía poda investir cantidades pequenas nun parque concreto. Tamén estamos a traballar niso. O que pasa é que hai moita tarefa en pouco tempo, as ideas están aí, estamos a levalas a cabo, e aprendendo polo camiño. Estamos moitas veces traballando en espazos que non estaban abertos antes.

De momento as actuacións lanzadas por RDG son puntuais, e con actuacións puntuais só se logran beneficios puntuais. Ata que punto aspira a intervir RDG no mercado?

A intervir como tal no mercado non aspiramos. Aspiramos a facer o que vimos a facer. Que é crear vantaxes competitivas ás industrias galegas e repercutir directamente no territorio os beneficios dos proxectos nos que participamos. Creo que o dixemos desde o principio, non estamos aquí para intervir non mercado. Si que estamos para ser un actor que formule solucións que outros, polo que sexa, non están a formular. Por exemplo, estamos traballando en que as pequenas e medianas empresas teñan acceso a prezos da enerxía e á estabilidade que teñen empresas electrointensivas. Non teñen ese aceso porque non teñen unha capacidade de crédito suficiente, por moitas cousas... Entón buscamos ferramentas e instrumentos que permiten facer iso.

Que os proxectos sexan impulsados, mercados ou apoiados por RDG dálles unha maior garantía de sostibilidade social ou ambiental?

Iso sen dúbida. Os proxectos nos que participamos estamos sempre, como mínimo, no consello de administración, e a nosa primeira obriga é que desde un punto de vista de xestión e de cumprimento coas normativas ambientais sexan excepcionais. Esa é a nosa primeira obriga. Non estamos nunca en proxectos onde podamos dubidar que non van cumprir todas as esixencias ambientais necesarias para operar na Galicia que nós queremos. Esa é a primeira obriga. Logo, aparte desa obriga, non entramos tampouco en proxectos onde creamos que os promotores non comparten connosco a idea de que hai que repercutir de verdade os beneficios e as vantaxes que eses proxectos xeran no territorio. E que hai que falar coa veciñanza, e que hai que coñecer as necesidades reais, e que hai que ter esa sensibilidade porque para nós non é unha sensibilidade, é unha obriga. Se os promotores non comparten isto connosco, non estaremos aí. E se estamos é para garantir todo iso.

Daquela hai empresas puramente privadas que non estar a ter en conta eses outros efectos ambientais ou sociais?

"Hai proxectos que nos invitaron a investir que non compartían os nosos requirimentos, e non investimos"

Non diría iso. Eu podo falar do que fai RDG. Eu podo falar de que hai proxectos que nos invitaron a investir e que, cando falamos dos nosos requirimentos, non os compartíamos. Iso podo dicilo tranquilamente. Podo falar do que nós facemos. Cando investimos, facemos iso. E se non, non investimos.

RDG participa na empresa que quere explotar a mina de Doade, que aínda non ten permiso ambiental da Xunta. Pode haber conflito de intereses en que a Xunta avalíe un proxecto no que ela mesma participa a través de RDG?

Isto creo que na lexislación europea, española e galega está moi solucionado. Non só na lexislación, tamén na xurisprudencia. Hai moitísimas compañías con participación pública que piden permisos. Eses permisos son avaliados como calquera outro permiso. Temos exemplos como todos os permisos que pode chegar a pedir Adif, os aeroportos, moitísimos. Isto non quere dicir que a avaliación ambiental deses permisos non vai ser igual de esixente que sería para un operador cen por cen privado. Temos un marco xurídico que protexe de sobra este tipo de situacións. A mina de Doade tramítase como calquera outra mina e ten os mesmos requirimentos ou máis, porque nós llos poñemos desde dentro.

Mentres RDG non abarque máis actuacións, que risco hai de que as que está a impulsar, un parque eólico na Mariña, unha comercializadora para empresas, non supoñan unha discriminación para o resto da cidadanía que non se pode beneficiar delas?

Cremos dúas cousas. Cremos que tamén poden ser un exemplo para outros promotores. Esperamos que empecen outros promotores a incorporar unha visión un pouco distinta do que é a repercusión no territorio, que é o que se pode facer, que é posible facer con este tipo de activos. Iso esperamos que acabe repercutindo noutras empresas. E logo estamos a traballar nunha ampliación de capital, en seguir crecendo precisamente para seguir espallando os efectos desta forma de facer en todo o territorio galego. Queremos fixar un estándar de repercusión moi por riba do que están a facer as compañías hoxe.

A Xunta só ten o 30% de Recursos de Galicia pero está claro que a empresa existe porque así o decidiu o Goberno galego. Vostede ante quen reporta ou quen lle dá ordes? A Xunta ou o consello de administración?

Traballamos nunha sociedade anónima e temos uns órganos de administración como calquera sociedade anónima. No consello de administración de Recursos de Galicia a Xunta ten unha representación moi significativa e a súa voz escóitase.

O Consello de Contas vén reclamando poder auditar Recursos de Galicia, pero a Xunta négase co argumento de que só o 30% é publico. Hai auditorías privadas. Pero posto que o obxectivo da empresa é o que é, non sería máis transparente permitir esa fiscalización pública?

"Temos unha obriga de transparencia máis aló do marco mercantil, pero non cremos que ferramentas para auditar o gasto público como o Consello de Contas sexa útil con RDG"

Son ferramentas de fiscalización distintas. A actividade de Recursos de Galicia formúlase no ámbito mercantil. De feito, moitas empresas que coñecemos como enerxéticas, que parecen de libre mercado, cando miras a matriz, moitas veces son participacións públicas doutros estados europeos, por exemplo. Iso non quere dicir que esas empresas estean sometidas aos órganos de control do que é o gasto público da Administración. O que si creo é que Recursos de Galicia ten unha obriga de transparencia máis aló do meramente mercantil. Iso ímolo facer. Nós informamos e nos presentamos con todo o mundo que quere escoitarnos. Entendemos que temos unha obriga de transparencia máis aló do marco mercantil. Outra cosa é que ferramentas que están feitas para algo moi concreto, que é auditar o gasto público, sexan útiles para auditar un gasto privado. Non cremos que Recursos de Galicia non teña que ser auditada. Vaino ser todo o tempo. Temos unha obriga de transparencia, de contar o que facemos.

Parte das iniciativas de Recursos de Galicia diríxense ao sector eólico, que leva tempo paralizado, en parte por recursos xudiciais e en parte por falta de planificación. Tería sido mellor contar moito antes cun Plan Eólico de Galicia actualizado como se comprometera na lei eólica de 2009 e aínda se está a iniciar agora?

Creo que ter un plan eólico é sempre bo. E que os plans enerxéticos estean actualizados e reflictan a realidade do momento é importante. Por iso é bo que ese plan eólico estea a revisarse. O plan eólico que temos hoxe reflicte unha realidade moi distinta da sociedade que temos e das necesidades tanto industriais como enerxéticas e sociais da Galicia de hoxe.

Proxectos do pasado con impacto no territorio foron tramitados de xeito acelerado sen cumprir correctamente a lexislación, especialmente a ambiental, e acabaron anulados pola xustiza, aínda que despois as administracións os volvesen legalizar. Foi o caso de Reganosa, a Plisan, a cidade deportiva do Celta ou diversos parques eólicos. Como garante RDG que vai escapar desas présas e que as súas iniciativas non acabarán anuladas pola xustiza?

"RDG é un proxecto a longo prazo, estamos creando a semente de algo que esperamos sexa unha vantaxe competitiva para as xeracións vindeiras"

A garantía total non existe nun estado de dereito. Isto é importante. O que si facemos é traballar cos estándares máis altos de análise ambiental, de repercusión no territorio, e traballamos sempre cos prazos que marca a lei en cada momento concreto. A partir de aí garantimos que na operación, porque sempre temos voz e voto nos proxectos que participamos, cumpren os maiores estándares, estean impostos ou non pola regulación ou polas autorizacións. Nolo autoimpoñemos. E o que intentamos facer con Recursos de Galicia é un proxecto a longo prazo. Estamos creando a semente de algo que esperamos que sexa unha vantaxe competitiva enorme para as xeracións vindeiras. Non temos presa. Temos a presa de facer as cousas ben por Galicia, pero non temos unha presa máis aló. Vimos para quedar, vimos para facer un proxecto para Galicia, por e para Galicia, e a longo prazo, para as xeracións vindeiras. Isto para nós é moi importante. De feito moitos nos acusan de facer as cousas máis lento do que dicíamos. Vamos con paso firme. O que dixemos que íamos facer o estamos a facer. E hai veces que podes facelo antes ou despois. Pero vamos con paso firme.

Fala de proxecto de futuro e para vindeiras xeracións. Recursos de Galicia seguirá existindo con futuros gobernos que sexan de cor política distinta da actual?

"Espero que o obxectivo de RDG, máis alá de matices ou porcentaxes de participación pública, sexa compartido por todas as cores políticas nun futuro"

Eu espero e desexo que si. O obxectivo de Recursos de Galicia é por e para Galicia. E podes non estar de acordo con algún aspecto concreto do que é a materialización do proxecto, pero non co proxecto en si mesmo. Creo que Galicia ten unha enorme oportunidade, case diría unha obriga, de utilizar os seus recursos naturais para seguir construíndo unha sociedade máis verde, máis limpa, máis competitiva, mellor. Iso espero que sexa compartido por todas as cores políticas do Parlamento de Galicia nun futuro. Entendo que pode haber distintas sensibilidades, distintos matices de como materializar ese obxectivo común. Pero como obxectivo común eu creo que todos podemos estar de acordo en que necesitamos unha Galicia distinta.

Co instrumento xa creado, non sería tan difícil aumentar do 30% a unha porcentaxe superior de accionariado público se así o deciden outras formacións que apostan por unha maior participación pública.

Iso é unha decisión dos accionistas de RDG en calquera momento. Pode facerse unha aritmética distinta en calquera momento. Tal e como está conformando o capital, funciona ben, porque dá moitísima axilidade e dá tamén moitísima capacidade técnica e financeira e garante o interese público. É unha forma de facer única porque hai moitas cousas pero nada similar a Recursos de Galicia, sobre todo a parte máis privada onde hai unha participación tan ampla e moitísimas empresas dende o nacemento. Creo que é unha fórmula que funciona ben pero esa aritmética é unha decisión dos accionistas de RDG e pode mudar cando eles decidan.

E que próximos proxectos barallan ou por onde pode ir o futuro inmediato de RDG?

Temos o obxectivo de seguir facendo 'mondigos' [en referencia ao parque eólico Mondigo que RDG vén de mercar e co que vai rebaixar o recibo eléctrico aos consumidores máis próximos]. Aínda é cedo, pero cremos que Mondigo está a funcionar. Foi unha moi boa experiencia e queremos replicala canto antes no territorio galego. Estamos a ollar con moitísimo interese todos os proxectos, a falar con todos os promotores, e sen dúbida tentaremos nun curto espazo de tempo replicar Mondigo noutros sitos de Galicia.

E cal é o criterio? Por que mercar ese parque ao grupo Sabadell e non outros a outros promotores? Pode haber unha discrecionalidade nas decisións de compra?

"Na nosa actuación non hai discrecionalidade, falamos con todos e tentamos aproveitar as mellores oportunidades para Galicia"

Eu non diría discrecionalidade, o que si diría é oportunidade. Estamos nun sector onde ás veces hai promotores que queren vender e outros non, ou rotar un activo nun momento determinado e outros non. Nós o que estamos é a falar con todos. E aí non hai discrecionalidade, falamos con todos e o que facemos é intentar aproveitar as mellores oportunidades para Recursos da Galicia, para os galegos, que o mercado nos está a brindar. Logo, a análise dos proxectos é unha análise moi profesional baseada primeiro en que impacto poden xerar no territorio e segundo en que sexan proxectos sustentables desde o punto de vista económico.