Memoria antifranquista

O proxecto reivindica a memoria antifranquista da cidade e arroupa a petición para que a Casa Museo Casares Quiroga: a zona da península da Torre, Punta Herminia e Campo da Rata; e a Casa Cornide sexan declarados Lugares de Memoria Democrática polo Goberno de España.

Durante catro décadas a ditadura tomou decisións en todos os eidos; algunhas conxunturais e outras, con tal repercusión que o disposto no BOE franquista chega á realidade galega actual: dende Audasa e ENCE ata os bens apropiados

Hai medio século, o número de habitantes era semellante pero a poboación moito máis nova, máis pobre, menos mestiza e maioritariamente rural, aínda que migrando en masa ás cidades. Nacían 30.000 bebés máis ao ano, pero a esperanza de vida era moito menor para unha cidadanía onde as mulleres seguían relegadas: só meses antes da morte do ditador se aprobou a lei que lles permitía abrir unha conta bancaria sen o permiso dun home. 

Falamos con Encarna Otero, Carlos Barros e Xesús Veiga, que lembran como viviron o falecemento do ditador, as expectativas de cambio que se abriron e o desenvolvemento posterior dunha Transición que non foi ruptura pero na que a presión da cidadanía foi fundamental na conquista das liberdades. Reflexionan tamén sobre o auxe das posicións negacionistas das evidencias históricas entre a mocidade.

Aurora Marco publica en Alvarellos un ensaio sobre a mestra, detida pouco depois do Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, encarcerada en Pontedeume e executada. Era "unha mestra vocacional, unha renovadora pedagóxica, unha muller progresista, militante socialista, afervoada defensora dos dereitos femininos", destaca Marco, que subliña que o papel das ensinantes ficou moitas veces "invisibilizado".

A base de datos da Secretaría de Memoria Democrática detalla 96 fosas en Galicia nas que habería máis de 1.400 cadáveres. Algunhas desapareceron e outras foron xa exhumadas, pero cando menos 34 están pendentes de intervención.

O equipo científico do grupo Histagra intervén na fosa de Luou (Teo) onde quedaron os corpos de catro membros da agrupación guerrilleira que lideraba o Foucellas, caídos nun enfrontamento coa Garda Civil en 1948. O segundo Plan Cuadrienal de Memoria Democrática, no que a Xunta se limita a transferir fondos do Estado e evita figurar publicamente, comezou actuando nunha fosa de Rianxo e continuará en Mañón. O equipo de Histagra apela á colaboración da cidadanía que poida achegar datos

O BOE publica este venres o inicio do procedemento para incluír a urbe na listaxe de Lugares de Memoria Democrática do Estado e xustifica a súa decisión por ser zona onde "conviven os espazos de violencia cos de dignidade e reconstrución cívica". Sinala 22 localizacións "emblemáticas" relacionadas coa loita antifranquista e pola democracia. 

A gran vangardista galega tivo que exiliarse por tres décadas tras as cales, ao seu regreso, o franquismo procurou ocultar a súa obra. Pedro Sánchez entrega para a pintora e o seu irmán, Cristino, a 'Declaración de reparación e recoñecemento' ao abeiro da Lei de Memoria que en anos previos recibiron Alexandre Bóveda, Castelao ou Alonso Montero no acto oficial ao que Feijóo continúa negándose a asistir

Para reflexionar sobre os vasos comunicantes entre Memoria e Cultura que se dan cita na illa de San Simón xuntamos ao cineasta Miguel Ángel Delgado, que vén de estrear o filme sobre o campo de concentración franquista 'San Simón'; ao seu protagonista, o actor Flako Estévez; e á poeta e mestra viguesa Oriana Méndez